Nang unang marating ng mga Kastila ang ating kapuluan mahigit nang 400 taon, natagpuan nilang ang ating mga ninuno ay gumagamit ng iba’t ibang wika at ng mahigit sa sampung paraan ng pagsulat o alpabeto na ang ilan ay magkakahawig. Ang pagsulat ng ating mga ninuno ay mula sa itaas pababa, at mula sa kaliwa pakanan. Ang ginagamit nilang sulatan ay mga balat ng bombong na kawayan, mga upak at luwad ng punong-kahoy, mga dahon ng buli at mga sanga ng punong-niyog. Sa pamamagitan ng isang matulis na bakal na tinatawag nilang sipol, iniuukit nila sa mga sulatan ang kanilang mga batas, ang bilang o dami ng kanilang mga alagang hayop, ang mga pahati-sulat o kalatas, mga bugtong, mga tula at awit. Sang-ayon sa mga paring misyonero na nakarating sa Pilipinas noong 1565, bibihira sa mga katutubong natagpuan nila ang hindi marunong bumasa at sumulat.

Nangasira ang madudupok na sulatan ng ating mga ninuno, kakapiranggot sa kanilang nakasulat na literature ang nakarating sa ngayong panahon. Nangyari pang ang paraan ng pagsulat ng ating mga ninuno ay ganap na nahalinhan ng sulat-Romano (Latin) na bitbit ng mga Kastila. Naingatan naman sa dakong Mindanaw ang kasaysayan ng kanilang mga bayani. Inabutan din ng ilang mananaliksik na Pilipino na ang ilang tribu sa mga liblib na pook ng ating kapuluan ay gumagamit pa ng matandang anyo ng pagsulat. Malaking tulong din sa mga mananaliksik ang pagkakatagpo sa isang sinaunang libingan sa Kalatagan, Batangas ng isang palayok na kinauukitan ng isa sa mga alpabeto ng ating mga ninuno.naging matatag at hindi nagahis ng mga Kastila ang paggamit at pagsasalita ng ating sariling wika bagaman sa mahabang panahong pagkakapailalim ng ating bayan sa kanilang pamamahala.

Tagalog ang pangunahing gumagamit ng isang alpabetong nagtataglay ng labindalawahang katinig (consonants) b, d, g, h, k, l, m, n, p, s, t , w, at y. sa pagsulat nila ng isang salita, hindi na isinusulat ang mga patinig (vowels) na a, e, I, o, u, maliban kung ito ay binibigkas bialng isang hiwalay na pantig. Nalalaman ang patinig sa pagkakalagay ng isang pananda (tuldok o kuwit) sa tabi ng katinig, na tulad sa wikang Hebreo. Kung walang pananda, halimbawa’y ang titik na p, ang bigkas ay pa; kung ang pananda ay nasa ibabaw ng katinig, ang bigkas ay pe o pi, at kung nasa ilalim, po o pu. Payak ang palapantigan ng wikang Tagalog, kung ano ang bigkas ay siyang pagkakasulat, at walang kambal-katinig o kambal-patinig sa iisang pantig.

Ang mga pantig (syllables) ng wikang Tagalog ay nagtataglay ng mga pahiwatig-kahulugan (connotation) na tulad ng mga panlapi ng wikang Griyego at Latin. Sa katangiang ito ng mga pantig-Tagalog, matutuklasan natin ang katotohanang maraming salita sa ibang wikain sa Pilipinas ang “kapatid” at kaugnay ng mga salitang Tagalog. Masisinag din natin na ang mga salitang sinasabing “hiram” natin buhat sa iba’t ibang wika ay malamang na sadyang “atin” sa simula. At matutuklasan din natin ang lihim ng maraming salitang Tagalog sa mga panga-pangalan ng iba’t ibang lugar na sa kasalukuya’y hindi pa talos ang mga pakahulugan.

Halimbawa ang salitang bangin: sa Tagalog, ang salitang ito ay nangangahulugan ng “Malalim na lubak na walang tubig.” Sa kabikulan at Bisaya ay may salitang bangon, na ang ibig sabihin ay “malalim na lubak na may bumubulusok na tubig’ (waterfall.) nasa Tagalog din ang salitang bangon, ngunit malayo ang kaakibat na kahulugan: tumayo buhat sa pagkakahiga. Matatagpuan din sa Tagalog ang mga salitang banga at bangan, na nangangahulugan ng “malalaking lalagyan  na ang hugis ay parehong nakalubak. Nakikita natin dito na ang kahulugan ng salita ay nagbabago sa pamamagitan ng paggamit sa isa sa tatlong tunog o bigkas ng mga patinig na a, e, I, o, u. maraming ganyang salita ang magkakahawig: kain at inom sa Tagalog, sa ibang wikain (dialect) ay kaon at dumu; umuwi— gauwi; umaga—aga; Araw— Adlaw; Buwan – Bulan; kulog— kulyog. May mga salita pa sa Tagalog na sa gayong pag-iiba ng isang patinig ay nagkakaroon ng bahagyang pagbabago sa kahulugan:
tipon at tapon; pasak, pasok; saksak, suksok; tambak, tambok; untag, untog; tigtig, tugtog; yagyag, yugyog; tawa, tuwa; at gayundin naman sa pagpapalit ng isang katinig o ng buong pantig: hiyaw, bulyaw; kalatog, kalabog; daklot, dakma; patong, putong; hinto, hintay; bantay, antay; pagod, pagal; tubig, tubog, akit, dikit; lakad, lakbay; tikad, sipa; sikad, sibad.

May isang pamayanan sa lalawigan ng Laguna— ang bayan ng BAY (BA-I). Una itong narrating ng mga Kastila noong 1571 sa pamumuno ni Kapitan Juan de Salcedo na apo ni Juan Miguel de Legaspi. Dahil sa baying ito kung kaya tinawag ni Salcedo ng “Laguna de Bay” ang lawa na natagpuan niya. Sa pulo naman ng Talim na nasa pusod ng Laguna de Bay at katanawan lamang ng Bay ay may isa ring matanda nang pamayanan, ang barangay ng SUBAY na nasa dulong kinabutasan ng isla ng Talim na ang baying  Cardona ang nakasasakop. Sa wari ay walang kahulugan ang dalawang salita sa pagkakakapit sa dalawang lugar. Ngunit, matatagpuan natin sa wikang Ingles ang salitang “bay” na tumutukoy  sa “isang bahagi ng baybay-dagat, na nakauka sa pagitan ng dalawang dila ng lupain.” May hawig ang salitang “bay” sa baye ng matandang pinagkuhaan ng baja ng Kastila— bagaman masasabing higit itong malapit sa anyo, sa Tagalog na baha (flood).

Ang pantig na bay ay matatagpuan natin sa maraming salitang Tagalog: sa baybay-dagat (seashore), baybayin, (coastline); to travel along certain guideposts; to spell), sabay (to move abreast of each other, in unison; kung higit sa dalawa ang kumikilos, sabay-sabay) abay (consort, escort), akbay (to place one’s arm on another’s shoulders), gabay (something fixed and firm to hold on to while walking), at sa lubay (to sag or slacken). Makikita nating ang pahiwig-kahulugan ng pantig na bay ay “ang pagkakaayos ng dalawang bagay na magka-ugnay,” at sa pag-ulit sa pantig— sa salitang baybay ay maliwanag na nangangahulugan ng “mahabang bahagi o maraming lugar sa tabi o gilid.”

Sa pagsasaalang-alang sa kahulugan ng salitang bay sa ibang wika, masisinag nating malamang na ang basal o orihinal na kahulugan nito sa ating mga ninuno ay isang “lugar,” at iyon ang kahulugang taglay ng mga bayan ng BAY at SUBAY. Kung tayo ay nanghiram ng salitang ito buhat sa ibang wika o kung tayo ang nahiraman ay isang bagay na hindi pa natin masasabi sa ngayon. Ngunit nakatitiyak tayong matanda ang pantig na bay sa wika ng ating mga ninuno., at tiyak na sa pantig na iyan nagmula ang salita nating bayan (isang lugar na may mamamayan), gayundin ang salitang bayani (isang daong dinarakila ng mga mamamayan) na natagpuan din ng mga unang misyonerong Kastila at ikinakapit ng ating mga ninuno noon pa man sa isang taong nagtataglay ng pambihirang katangian o kaya ay nakagawa ng kagitingan.

Ang salitang mata: kung totoong buhat sa wikang Malay ang salitang ito, kailangang tanggapin natin na ang wikang Tagalog ay hindi lamang nagmula sa Malay kung hindi ito ang buung-buong wikang Malay— sapagkat masasabing nakapaloob sa pahiwatig-kahulugan ng dalawang pantig ng salitang mata ang buhay at kaluluwa ng wikang Tagalog. Hindi ba ang kahulugan ng ma sa Tagalog ay “marami” (many, much)? Ang pantig na ta ay maliwanag na nangangahulugan ng “paningin” ( sight; hence, perception), na sa pagkakadugtong sa unlaping ma ay lumilitaw na isang salitang-ugat sa kaniyang sarili.

Tingnan sa mga salitang ito ang pantig na ta: tanaw (to see or be seen from distance), kita (seen, exposed), tabon (to cover with soil or with any other loose material), tago ( to hide or hidden from view), tabing (an upright flat covering), tabi (to keep away), talos (known, aware of), tagas (to flow out of a container in small amounts). Hindi ba maliwanag kung bakit mata ang ibinigay na pangalan sa bahaging ito ng katawan ng tao? To be continued … tataraul

Pagkawala Ng Kulay Ng Bahaghari

Sakaling ako’y managinip na lumilipad sa himpapawid at nakita kong ang bahaghari’y sumusulpot upang ibalantok ang sari-saring maringal na kulay , kukunin ko ito at ilalagay sa isang bagong kahon.

Dadalhin ko sa ginawang paraiso upang gawing moog sa dambanang inilaan sa aking minamahal.

Laging makulay ang aking paraiso, walang pipiliing panahon ang bawat tingkad ng kulay.

Ganyan ko paghahandaan ang aking pag-ibig, walang kasing kulay. At kung sa tagal ng panaho’y unting sumusutla’t kumukupas ang moog sa aking paraiso, pamuli kong bubunutin ang bahaghari at ibabalik sa pinaglagyang kaho’t hahayaang huwag nang makita habang panahon.

Berso Libre ni Tata Raul Funilas!

 

Laginlin

Hunyo 4, 2010

Kapag bahagyang may alat ang tubig sa lawa’y mabilis ang paghilab ng ìsda, ito rin ang panahon ng pamamagaspas upang iluwal ng isda ang kanilang kawang supling.

Lùmilinaw na parang bubog ang tubig kapag may tabsing na iniluluwa ang gawangang Moog Napindan. Maraming minang tubig ang bumubukal at buhay na sumuba’t apupa sa ragasa ng salikwa at salinok na agos.

Inaalat ang buhay ng Mangingisda sa lawa tuwinang hindi humuhumpay ang walang pakundangang pagbabakod sa daanang kasko at santuwaryo ng lawa ng Laguna.

Asing bumibintog ang pawis ng araw sa maghapong bumubungkal ng bukal ang pagbabakasakali sa pusod ng lawang wala nang nagmamantik na biyaya.

Iyu’t iyon din ang mamamalas kapag aninag na ang bukangliwayway at marahang sumusuko ang palipas na takipsilim.

Muli lamang gigiyaot ang gilawgaw kapag sumusungaw ang laginlin ng namamangka at nakangiting buwan.

 

Bahala Na

Paglipas ni Lope K. Santos

Setyembre 7, 2010

Kung tayo’y mabigo sa pangakong asam,

Magwagi ang puso ay wala nang puwang;

O kung tayo kaya’y sumirang sumpaa’y

May takda pa kaya tayong aasahan?

Sa pabuhul-buhol na buntunghininga,

Ang panalag nati’y isang Bahala Na!

At kung manalunton kata ng landasin

Doon sa kanlungan nitong takipsilim,

Subalit madawag ang saboy ng hangin

At madaming sagkang buhanging matalim;

Kata’y mamumulot ng nabaling sanga

At tungkud-tungkurin itong Bahala Na!

Sakaling napagod ang katawang hukot

At wala nang puwang ang himbing ng tulog,

Ang aliw ay bitwing pumapasarurok

Na batid mo namang hindi maaabot

Kahit isang laksang dating ng umaga;

Humikab ng isang wikang Bahala Na!

Bahala Na’y laging bukal nitong isip,

Laging kaakibat at sakbat sa dibdib;

Dahil ito’y tapang sa pandaw-ligalig,

Kamanyang at lawrel sa buhay na amis.

Anumang sapitin pag-asa’t parusa,

Huwag ikalunod usal-Bahala Na!

Doon Po Sa Amin

Set. 25, 2010

Habang nasa abroad si Pangulong P-Noy,

Usec. Rico Puno’y niluluto’y penoy

Upang itungayaw ang kat’wirang unggoy

Na hindi raw siya pumayag sa pulong

Niyong emisaryong may kipkip na milyon

Upang ipangtapal at gamot sa gutom

Ng Hepe ng Pulis, Governor at Meyor,

Para itong h’weteng ay ipagpatuloy.

Si Pangulong P-Noy nama’y kumakain

Ng murang hamburger doon sa USA,

Upang iparunggit sa tropang GMA

Na di siya waldas at dapat gayahin.

Ngunit k’widaw P-Noy malabis malasin

Ang piling kasama sa iyong pagtravel,

Baka pag-uwi n’yo ang milyong bitbiti’y

Nanga sa paketeng hindi susuriin

Doon sa Adwanang sila at sila rin.

Baka pag-uwi mo galing Amerika

Meron pa ring h’weteng sa bawat probin$’ya,

Kung di ka kikilos habang maaga pa’y

Baka bansagan kang inutil at tanga.

Berso Libre ni Tata Raul Funilas!

 

Haba,aman,..lalim at matalinhaga,.oh amang lalim tumalinhaga,kay sadyang likas na dalubhasa,sa mga katagang sin lalim ng lawa,.naway ating tahakin pa landasing mapayapa..

 

Nang magdelubyo Sa Aming Kubakob

Sept. 26, 2010

Kami’y matahimik North Triangle EDSA

Nang biglang dumating demolisyong p’wersa’t tsonggong itinaboy sa gitnang kalsada,

Upang maubos na ang aming pasens’ya.

Kawangis ng ibang paggiba’y tumikim,

Kami ay lalaba’t hindi lilisanin

Ang aming balwarteng dito na tumabsing;

Pawìs sa katawang tulad ay alipin.

Bakit laging kami ang dinadapurak?

Bakit laging kami ang gustong mawasak?

Bakit di gibai’y iyong laksang kurap

Na nananantigwa’t sa baya’y pahirap?

Oh, common kabangka huwag namang ganyan,

Kami ay tao ring nangangailangan;

Silungan ng anak, pangarap ng buhay

Dapat itigil n’yo paggiba ng bahay.

Kung sadyang utos nang kami ay magiba,

Asahang daranak dugong mapuputla;

Sa lupang tumubo ang aming adhikang

Mamuhay tahimik sa ‘ting Inang Lupa.

Awit ni Tata Raul Funilas!

 

Takipsilim Sa Pulo Ng Talim

Hulyo 4, 2010

Pagsapit ng orasyon

Tuwinang dapithapo’y

Mayroong lumilitaw

Na mumunting kilapsaw

Sa maliit na alon.

Sa ibayo’y dagitab

Kumukuti-kutitap

Ang mga nagluminang

Dugo’t kahel na ilaw-

Maluningning ang sinag.

Sumisimoy ang hanging

Habagat at may lambing

Ang huni ng humahapong

Ibon sa dapithapon.

Soneto ni Tata Raul Funilas!

 

Bulwagan

Mayo 5, 2010

Ang mesa’t bulwagan ng ìsang sugalan ay isang esk’wela,

Ng maraming lihim at bulung-bulungan ng isto-istorya;

Iyan ang hatula’t husgahan ng taong mga walang sala

Saka kalendaryo ang bawat salansan balasang baraha.

Dito nalilibang ang hapis at lumbay nitong kapaguran,

Waring may sabulang dagling napaparam pag baraha’y tangan;

Dito rin nalungi ang puri ng ilang nimpang kagandahan

Pag hindi tumodas o kahit pantotse’y lagkit kung titigan-

Kadigmang lalakeng limpak kung manalo h’wegong magdamagan.

Dito rin nalupog ang di ilang yaman ng pupong nahilig,

Kaya kasabiha’y: *Pumapanaog dawpagsinta’t pag-ibig,

Kapag kumakatok itong kahirapang sa sugal nadikit.*

Ngunit mana pa ring ang mesang sugalan ang laman ng isip

Habang itong tao sa bawat baraha’y may kaway pang-akit.

Ay, mesang tipanan ng mga hugador saan mang lupalop

Ikaw ang bulwagang maraming naaliw higit ang nagdahop.

Tula ni Tata Raul Funilas!

 

Himig Ng Tulos

Hulyo 9, 2010

Bumaba ang baha sa bundok

At binalaybay ang ilog,

Yumakap sa lawa at naging agos

Na ang tinalunto’y ang laot.

Nakasulyap ng kawayang tulos,

Tinungo at nagpati-anod;

Nagpa-ikot-ikot at ang tulos ay niyapos.

Nang biglang ang hangi’y sumimoy,

At ang tulos ay inamoy-amoy;

Bahagyang tumiyad ang alon

Hanggang sa tuluyang bumangon.

Sumanting ang tudla ng araw

At ang tulos ay nagbitak-marahan,

Salikwaang hangi’y nagsalimbayan

At humimig sa nakatulos na kawayan.

Nagdaan ang armada ng tulog na maglalayag,

Narinig ang himig ng tulos sa dagat;

Kaagad kumurap-kurap at nag-inat

Pasulyap-sulyap na kaniyang hinanap

Ang himig ng tulos na matimyas

At gumising sa kaniyang pangangarap.

Tulang Pantubigan ni Tata Raul Funilas!

 

Ulinigin Ang Gulong Ng Alon

Hulyo 26, 2010

Siliping maigi bago magsalitang

Ang hula ng Pantas ay di nagkabula.

Lawang kinagisnang lansak ang biyaya

At linaw-tubiga’y esmeraldang sadya;

Walang magsasabing hindi pinagpala

At hindi daranas na mapariwara.

Ngayon! Katanunga’y bakit umiiyak?

Ginanot ang anit bumukal ay burak,

Laginling nagkumpol iligal na baklad

At ang mangingisda’y hindi maikalat

Gawang palakayang sa gutom lulunas.

Uliniging lipos ang gulong ng alon

Nitong kalawaang basura ang kandong

At huldong paghinga’y susong nalalason.

Awit Pantubigan ni Tata Raul Funilas!

 

Orasyon Sa Gunita

Hulyo 27, 2010

Mumunting Lating titik

Na nagbitin sa langit,

Ito’y aking sinungkit;

Binulungan ng bibig:

“JAIN PEOR CURUS

PIMIT YLIHOMIT

QUI JUE RHI JEL SUGTARAC.”

Unti nang bumabagsak

Ang bangong pinipitas

Sa dibdib na busilak,

Pinatungkulang dilag.

Sa kaniyang pagtulog,

Di sagilahang antok;

Hila’t saklob ang kumot

At alaala’y irog.

Napuyat sa gunita

Ng sintang dinakila’t

Kanyang idinambana

Sa isang tagong dampa.

 

Isang Piyeng Haiku Sa Mga Sasakyan

Hulyo 27, 2010

1. Dyipni

Marapat na magbayad

Sa akin. Akyat

Na at nang makalakad.

2. Barko

Dadambahin ko’y alon

At isusulong

Kung saan ka paparo’n.

3. Lunday

Kung ikaw ay sasakay,

Labiti’y sagwang

Ipanudlong sa buhay.

4. Tricycle

Bahay hanggang palengke’y

Bumibiyahe’t

Hinahanap ang s’werte.

5. Bus

Maghapon sa kalsadang

Pamamasada’y

May ngiti ang pamilya.

6. Taksi

Kahit na anong iwas

At pag-iingat,

Palaging nahoholdap.

7. Kalesa

Hiya,hiya, kutserong

Merong latigong

Panghaplit sa kabayo.

8. Eroplano

Merong sumasagitsit

Sa himpapawid

Na mistulang kuwitis.

9. Armadahan

Simoy ang nagtutulak

Upang umusad

Ka’t layagin ang dagat.

10. Kareta

Kalabaw man o baka

Ay hinihila

Ang hirap ng pag-asa.

11. Traysikad

Nababanat ang ugat

Sa kapapadyak

Ng paang naglilipak.

12. Tren

Ahas na itinakbo

Ang laksang taong

Napagod sa trabaho.

Haiku Pilipino ni Tata Raul Funilas!

 

Dahil itong bangka ay kaydaming sakay

Hampas pa ng alon ang proa’t batangan

Kaya yaong iba na aming kasakay

Panay susmaryosep

Ang bulong at usal.

Sakaling ito na ang takda ng wakas,

Ang tanging hiling ko’y abo ko’y ikalat

Sa lawang Lagunang sadyang nililiyag

Upang ang biyaya ay muling pumusag

Kapag ang labi ko’y kanilang malanghap.

 

Bawat tipang titik na pinalilipad,

Sa lawak ng ulap at masigwang dagat;

Waring nangangalap ng wikang maangas

Upang maisingkaw at gawing pangkagat

Sa diwa ko’t ìsip na tila ba hungkag

Dahil kung dumapyo sa lito kong utak

Ay tila ba laging ikaw’y binababag

Ng isang selosa’t baliw na bagabag

Na ayaw maalis sa dibdib mong pugad.

Kailan? Kailan kaya maniwala

Na ako’y tapunan ng munting tiwala?

 

Suong ang sigwadang haplit ng habagat,

Sunong ang talisik matalim na kidlat

Hindi alintana ang alon sa dagat

Makarating lamang sa mahal na liyag.

Ang amp’yas ng ulan at sampal ng hangin

Ay pinaglalagos dalanging taimtim,

Na sana ang bangka’y kayang salungahin

Masungit na unos na kagyat dumating.

 

Ay igan kong Joel lagi tayong malas

Paghanap ng YAYA ng bugtong mong anak

Dahil yaong aking sinabi’t inusap

Naroon sa Tanay di pa lumuluwas

Kaya pasensya na’t wala nang mahanap.

 

Ang Buhay

Setyembre 1, 2010

Naniniksik, naninipsip itong lìsa at kuyumad

Sa talahib ng anit kong ubod daming balakubak,

Kaya ito ay sinuyod ng masinsi’t ginaladgad;

Upang hindi maging kuto’t ang kapuwa ay umiwas.

Namimitik, nangkakahig, ng kalupi sa bulsikot

Itong pupong tampalasa’t hayupak na mandurukot

Sa pilahan at terminal na sakayan ng d’yip at bus,

Kaya naman pag nahuli nitong pulis ay kalabos.

Nangungupit, nang-uumit sa tindahan ang kahero,

Dahil kapos ang suweldo pag nagdidate tuwing Linggong

Kasama ang kanyang nobyang mahilig sa: Bili mo ‘ko!

Kaya laging natatanggal sa trabaho ng may kaso.

Nangingipit, nananaklit ang talangka’t alimasag

Tuwing ito’y bibilihin ni Bruhildang manghahatak,

Manghahatak ang taguri dahil kapag umuunlad

Ang kapuwa’y alimangong hahatakin papabagsak.

Nanlilisik, naniningkit, ang mata ng pusang gala,

Kapag ito’y naka-amoy ng nilutong pritong isda;

Magkukutkot ng daanan may paraan sa paggawa

Upang isdang na-aamoy pagpistahang walang sawa.

Sa parang ng ating mundong panirahang hayop-tao,

Walang patlang ang pag-ikot parang hilong nagtsubibo;

Kaya naman tayong tao sa hayop ay pasens’yoso

Ngunit kapag kapwa tao ang sa ati’y namerwisyo,

Walang taros paghuhusga’t kapwa buhay delikado.

(tataraul2010)

 

Uban

B-awat gatlang gumuguhit sa ubaning nagpipilak

E-leganteng pang-aranya sa tulad mong isang rosas

T-itigan man sa malayo’y waring isang alimagmag

T-inatahak ang landasing panimula ng pagkupas

Y-amang dapat na ingata’t ipedestal ko’t i-andas.

tata2010

 

Ang buhay ko’y isang kulungan. Araw araw akong nabubuhay nang walng pinaghahandaan. Pasok, uwi, tulog, gising, pasok, uwi, walang katapusang pag papatianod sa agos ng buhay, minsang masalalak, mahimpil, muling siklut-siklutin ng 2big at magpapatianod. Kaylan nga b huling nakaramdam na 2muntong s lupa? Mamulot ng mga butil ng bato upang magtayo ng kastilyong binuo s pangarap. Ngayon, habang ako’y naglalakbay ng walang patutunguhan, ikaw nama’y patuloy s pagbuo ng palasyong tutuluyan s hinaharap kasama ng 2nay na nagmamay ari s iyong puso. Walang magawa kundi mag hintay sa iyong muling pagdating upang sumukob sa kinalalagyang kung turingan mo’y kulungan.

 

Alabok

Isa akong Magnanakaw. Walang naka-aalam sa aking balakin maliban sa akin. Darating ako sa hindi inaasahang pagkakataon upang makamit ko ang aking inaasintang nanakawin. Maaaring isang bagay na ubod halaga, isang katahimikan,isang minuto, oras, araw, linggo, buwan, taon o isang panganib na kamatayan.

Darating akong isang sinungaling upang hindi mabunyag ang tunay kong pagkatao. Puwede akong magpanggap sa samu’t saring anyo, isang kagalang-galang, isang naaapi, isang pulubi, isang mabait na hayop. Ilalabas ko lang tunay kong anyo sakaling makita ko na ang pinakamimithi kong may Koronang Salita na nakatago sa pinakagitna ng iyong bahaghari,ipuipo, uli-uli, sa buntot ng kidlat, at tiyan ng dundong ng kulog.

Sakaling makamit kong lahat ang nais kong makamta’y maaari mo nang iulos ang pinakamatulis na salapang, isukdol pinakamatalas na bayoneta, kalbitin ang pinakamalakas na kanyon. Dahil ako’y nakahanda saan man pulutin ang aking bangkay upang bumalik sa pinanggalingan kong Alabok.

Berso Libre ni Tata Raul Funilas!

 

Tanaga ng Balbon At Ibon

Basta babaeng balbon,

Tiyak na gusto’y ibon.

At ang lalakeng ibon,

Gusto’y babaeng balbon.

 

Eskultura sa Balanggiga Masaker

Setyembre 27, 2010

Kami ni Abueva ang siyang lumikha

Ng isang bantayog bayang Balanggiga,

Kung saan ang hudyat ay tunog-kampana

Upang sumalakay ang inaping madla.

Sakay ng kabaong ang mangandirigma

At doon sa panteon maglilibing kunwa,

Kaya’t Amerkano’y laking pagkabigla

Paglusob ng taong sila’y tinataga’t

Kawayang pang-ulos ang sumasalasa.

Ganyan pagmamasdan lilok nami’t likha

Ni Maestrong Billy na isang dakila

Sa makasaysayang bayang Balanggiga.

Alaala sa ika-109 na taon ng Balanggiga Masaker(tataraul1968@yahoo.com)

 

Sa Iyong Pagtulog

Sept 29, 2010

Di kita mahipo’t takot na hawakan

Kapag dumaraing na nahihirapan,

Baka masalat ko’y ang ‘yong karamdamang

Sukat ikagupo ng hapong katawan.

Gusto kong hapsusin ang pagod mong likod,

Gusto kong hilutin ang lahat mong pagod

At saka yakapin lahat mong himutok

Ngunit atubiling baka ka mayamot.

Sige matulog ka’t kita’y iduduyan

Sa bagting ng aking kantahing kundiman,

Kapag nahimbing ka kita ay hahagkan

Sa noo’t sa labi ng ‘yong kapaguran.

At sa paggising mo ikaw’y hahainan

Ng sanlibo’t isang halik pagmamahal.

Awit ni Tata Raul Funilas!

 

 

(Haiku Sa Suso)

Kapus-palad

Labìs at sumusungaw

Ang nasa palad

Ko’t sapupo ng kamay.

 

Dalit Otchobados

1. Lingay sa Ilog

Tingin ko’y dalawang niyog

Ang nakalutang sa ilog,

Nang ito’y aking dinampot;

Suso mo palang mabilog.

2. Red House

Mukhang maligno’y bumungad,

Minsang naligaw sa gubat

Ng tabernang naglulusak

Sa balahibong nagkalat.

3. Uten

Akala ko’y baging-hinggiw

Yaong tumatawing-tawing

Sa harap mo aking giliw:

Iyon pala’y iyong uten.

4. Agulo

Kahit mahuling tumonteng

Sa ibabaw ni Kurdapya,Huwag na huwag aamin-

Ikat’wiran ay nadapa.

5. Sikreto

Sikreto’y para sa isa,

Hindi tatlo o dalawa;

Dahil kung alam nang iba

Magiging sikreto pa ba?

6. Mang Tanong

Kapag may tinatalunton

At naligaw ka na Totoy,

Hanapin mo si mang Tanong;

Makikita’ng nilalayon.

7. Kaliwete

Ay, sumagwan ka kumpare’t

Sa dagat ko’y pumarine,

Tuklapin mo ang kabibeng

Nagtatagong nakangisi.

8. Tirador ng Kaning-lamig

Kung ikaw ay mamamahaw

Sa bakod ng may bakuran,

Sandukin mo ang ibabaw

Dahil baka alibutdan.

Walong Dalit ni Tata Raul Funilas!

 

Balsa ng Pag-ibig

Kawayang pinulak sa dalisdìs bundok,

Inipon sa wawa’t sa pampang ‘binunsod;

Pinagpatong-patong binigkis palibot

Balsa ang taguri nitong taga-ilog.

Lulanan ng lumbay pahingahang isip,

Kapag laksang hapis laging namamanhik;

Dito ititikin ang mga hinagpis

Patungo sa laot na walang ligalig.

Kung minsa’y tunduan ng ligaya’t sarap,

Kapag ang pagsinta ay namumukadkad;

Dito sa balumbon nag-iipong ganap

Impit-alatiit sa magkasi’t liyag.

Subalit asahang ito’y nalalansag

Kapag may sigwadang di mapuknat-puknat.

Awit Pantubigan ni Tata Raul Funilas, ang, Makata ng Tubig.!

 

Hiling ng Hiningang Hinigit sa Hangin

Halika habagat at ako’y haplusin

Ng iyong malamig at nipising hangin,

Dahil ako’y bihag ng sakit na lihim

Walangibang lunas sa aking panimdim.

Dalhin mo’y sariwang hanging galing dagat

Na pinaglayagan ng along tumiyad,

Baka ito’y siyang mabisang pamaspas

Upang anghinga ko’y sumuson ang usad.

Kung madaanan mo ang hanging amihan,

Ibulong ng hihip itong karamdaman

Sabihing ikuha ako ng ligamgam

Sa liling ng talon sa may kabundukan.

At kung makita mo ang tigmamanukin,

H’wag kamong ligtaang ang panteo’y dalawin

Doon sa ‘king takda na lupang malalim,

Sabihang humunibabalang awiting

Dapat ikagulat nitong taga Talim.

Sakaling matupad ang aking pakultad,

Sa kaitaasan ay sumalipadpad

Hayaang amihang nanggaling sa gubatAng siyang magbuhos kanyang angking lakas

Upang alikabok nitong pagka-agnas,

Tangayin sa k’wengkang walang hanggang wakas.

Awit sa Hangin ni Tata RaulFunilas!

 

Ang pagkakataon ay di nanlalaglag/ ang bawat sandali ay di nababasag/ kapag dinadakma ang oportunidad/ ang hawak at pisil ay tiyak at sagad/ sapagkat kung sinong maagap sumunggab/ ang nagtatagumpay sa luwalhating hangad! “ANG MANUNUNGGAB”

 

Lokibilis Tebag Goyin

Namunga ang tanim ni lelong na niyog,

Ngunit di maakyat dahil sa matayog

Kaya pamaraa’y tudlain ng busog

Buwig-buwig itong sa lupang mahulog.

Sa katabing tinib may tanim ding gabe,

Lintsak yaong dahong matingkad na berde;

Kapagka pinulak tinuyo ni ate

Tiyak na ang laing ulam na putahe.

Dahil amba’t inda’y nagbuhat sa Bikol,

Ang siling pasete tanim ay sambakol

Kaya ulam nami’y parang bulkang Mayon

Waring bumubugang apoy nitong dragon.

At may kawikaang kapag bumabagyo,

Ang puno ng sili’y may suhay at kalso.

Awit ni Tata Raul Funilas!

 

Pakbet Estudyar

Hunyo 10, 2010

Nang si Gasat magpatuli’y

Pitong labaha’y nabali,

Ang balat ng kanyang ari’y

Singkunat ng tinambuli,

Kaya sungaw nang umuwi.

Nang si Sariwa’y niregla,

Dugong umagas sa kanya’y

Pitong tabo’t may sobra pa;

Kaya payo ng Madrasta’y

Magkukot s’ya ng mapakla.

Nang unang magsalsal si Gab,

Pumuslit ay parang gatas

Na malabnaw ang kumatas;

Araw-gabi’y hinihimas

Kanyang natuklasang sarap.

Ang tao ang gumagawa

Ng kanyang ikasasamaAt ikabubuting sadya,

Iyan ay itinatakda

Nang sa atin ay Lumikha.

Dalit ni Tata Raul Funilas!

 

O, Tag-an, o, Tag-an sa laot ng Sapang.

Iyong lagariin dayong taga bayan,

dahil may balitang papuntang Bintagan;

At mangamumutol ng damong kawayan.

Ay, Biya, ay, Biya sa dunggot ng Batsong,

Ikaw ay magtago sa tulos na putol;

Ikaw’y bibingwitin naligaw sa Tabon

Upang mangapawi ang lintsak na gutom.

Ayungin, Ayungin ikaw ay gumising,

Meron kang bisitang di taga Mausiw;

Huwag kang kukurap ikaw’y lalansihin

Upang ang sarap mo’y kanilang makain.

O, Tag-an at Biya matabang Ayungin,

Huwag n’yong pansinin ang di taga Talim.

Sonetong Pantubigan ni Tata Raul Funilas!

 

Pina-asim Na Ayungin

Ang umang kong pante’y pinandaw sa laot,

Maraming nagbiting ayunging malusog

Palukso-lukso pang malumbay ang uk-ok

Waring alam nitong sasalang sa dapog.

Isang kaserolang kumukulo-kulo

Kamyas na pang-asim ang kasamang halo,

May sitaw, labanos saka ihuhuhò

Matabang ayunging sa pante nasilo.

Bumalu-baluktot ang lutong ayungin

Kumadlo ng sabaw sarap ay tinesting,

Naku! O, kaysarap nang aking lasapi’y

Parang nadapyuan ng sariwang hangin.

Matapos maubos ayunging sinigang,

Inunat ko’y isang papag na higaan.

Tulang Pantubigan ni Tata Raul Funilas!

 

Madilim Ang Gabi

Hunyo 9, 2010

Sa dilim nitong gabi’y/ aking nilalamay

Ang pagtuhog ng k’wintas/ sa ‘yo iaalay,

Sinungkit ko ang talang/maningning ang ilaw;

At buhanging lubid/ginawang tuhugan.

Sinisid ko ang lawang/nagpawis ang lamig

At hinanap ang agos/ ng kawang nagmantik,

Upang maging pantighaw-/uhaway mapatid

Sakali at manuyo dila/ mo at bibig.

Sinulyapan ang bundok/tinanaw ang ulap

Na dito’y yumayakap/ sa buong magdamag

At ako ay aamot/ ng ilang ampiyas

Upang maibsa’y luhang/ sa dibdib mo’y natak.

At kung tayo’y maglayo/ ay iyong itimong

Laging ang larawan mo/ ang nasa ‘king puso.

Soneto niTata Raul Funilas!

With Ceasura: 7/6

 

AWIT LASING

Hoy! Kambing, hoy! Kambing

huwag manginain

Ng dahong lungtian sa magandang hardin,

Baka ka makita ng may-aring lasing;

Maging kaldereta,adobo’t kilawin.

Hoy! Tandang, hoy! Tandang

ikaw ay gumising,

Putok na ang araw baka ka malasin;

Ang iyong tilaok paalingawngawin

Sa gitna ng r’weda at s’werte’y hamigin.

Hoy! Lasing, hoy! Lasing,

ang ‘yong talisayin;

Huwag kang pupusta’t ang tari ay paling,

Ikaw’y tinut’yope nang lihim na lihim-

Dahil ang kapupog ay itik na duling.

Awit ni Tata Raul Funilas!

 

Sa Pagdating Ng Rilim At Salamisim

Namumuong rilim at hanging habagat,

Kapag nagkayakap tiyak ikakalat

Ang ulang kinandong na buhat sa dagat

Lulusong sa ilog palikaw-banayad

Magtitipon-tipon sa Dam na malawak.

At kapag apaw na ang reserbuwang tubig,

At ang namahala’y tanaw ang panganib;

Kagyat mag-uutos: “Tungkabin ang pinid

Na pintuang moog!” Delubyo’y sasapit.

(Bayan ko’y mag-ingat at kahindik-hindik.)

Dambuhalang ingay ang biglang huhugos,

Ang papalimpingi’y ang tahana’t ilog;

Nitong tubig-bahang hindi nagpatulog

Na may salamisim na kalunos-lunos.

(Walang nakahumang damakmak ang birtud.)

Nang tamaulian laksang taong baya’y

Kayraming naglutang malamig na bangkay.

Awit Pantubigan ni Tata Raul Funilas!

 

Maraming dumapong matatandang sakit

Sa katawang hapo’t ulong nag-iisip

Madaling igupo madaling mapatid

Inabusong ugat ng masel at litid.

Ayaw kong sabihing ako yaong dating

Malakas ang pwersa kahit elepante

Ay kayang buhati’t itumba sa tabi

Ngunit bakit ngayon kahit na bulate

Ay di na makayang ito ay mahuli

Ay ano pa kaya ang mabangong panty.

 

Haiku ng Taga-ilog

Tubig ng Buko

Tubig sa Ining

Ining, hindi mahipan

Ng kahit hangin.

Ligaw na Madero

Dapuang ibo’t

Gapangan ng langgam,

Antigong kahoy.

Anino

Hindi mo nakikita

Ang sumusunod

At kilalang kilala.

Pantalan

Dalahikan ng lungkot

At tamong saya

Ang munting dunggot.

Baleng Tulos

Pag natarak sa laot

Ang pisig-tulos,

Pag nabale’y palipod.

Bingwit

Sa paing nakalawit,

Isda’y kikibit

Isang bigwas kapalit.

Waterlili

Orkidyang umaanod

Sa lawa’t ilog,

May kasiyahang dulot.

Bangka

Nagpaparo’t paritong

May pasaherong

Pasuba sa ibayo.

Palapala

Niyasyas na kayakas

At binalangkas

Pahingahan nghirap.

Baklad

Umang araw at gabi,

Laging madawe

Ang ayungi’t bakuli.

Haikung pang pulo ng Talim ni Tata Raul Funilas!

 

Segunda Mano

Enero 23, 2008

Bultong damit nakalatag

nagbuhat sa ibang bansa,

Ang taguri’y ukay-ukay

bumibili’y maralita;

Pero k’widaw at mayroong

tunay itong sinasadya

Palihim na namimili

kahit buhay mariwasa.

Kayrami ring nag-ahurong nagmemenos sa pagbili

Ng sasakyang magagamit

ma-jeep man o maging kotse,

Ang puntahan ay Gandara

o sa Trade-in na palengke;

Kaya kapag tumitirik

nagpuputok pati butse.

Katulad rin ng pagpili

sa may ranas na pag-ibig,

Unang gabi’y may halakhak

ang suyuang ubod tamis;

Subalit pag humahalak

ang agam sa diwa’t dibdib

Isusumbat ang nagdaang

ang nakain niya’y panis.

Ukay-ukay man at sasakyan

maging ito ay pag-ibig,

Panginoo’y isapuso-

para na ring nakalangit.

Soneto ni Tata Raul Funilas!

 

Basta daw kulot,

Asahang ito’y salot

Sa malilibog..

Basta daw unat,

Gustong pasuki’y butas

Na madudulas.

Basta baluktot

Ubod sarap ikayog

Sa makikipot.Hayku Erotik ni Kayu(g)mangging Kali(bugan)gatan!

 

Sa Piging Ng Mga Tarikan

Hunyo 7,2010

Tuwinang Biyernes kung magkita-kita

Ang susi’t kandado ng literatura

Sa Timog Avenue tanging opisina

Ng de-kampanilyang Redem Villanueva.

Naro’n sina Teo, Baquira’t Nadera;

Bobby Añonuevo, Balde at Coroza,

Dan Pinto at Charles Ong gurong Bien Lumbera,

Kilates at Rillo, bidang Rio Alma.

Sa bungguang basong iba’t ibang alak,

Hindi maiwasang saya ay maghanap;

Kaya Rio Alma’y agad pumalakpak

Upang patindigin ang dal’wang matikas,

Teo at Corozang sabik nang bumigkas.

‘Tamang nakikinig sa pamamalagtas

Ang mga tarikang kasiyaha’y langhap

Palitan ng anghang sa dal’wang Balagtas.

Ngunit nang huminto itong si Michael

At di maidugtong tugmang sasabihi’y

Agad na pumakli si Rio ng hiling:

“Ikaw Sampay Bakod iyo ngang tugunin

Si Teo Antoniong sadyang Hari natin

Sa bawat pagbigkas ng mga tulain.”

Kagyat na tumayo’t animo ay tandang

Na sasagupai’y teksas-senibalang.

Lakingpagkagulat sa harapang dulang

Dahil “Sampay Bakod” bumigkas, lumaban

Sa taguri’y Hari nitong balagtasan.

Matapos bumigkas nang ilang tindiga’y

Biglang nagsalita Lakandiwang tunay:

“O, merong kapalit Haring Balagtasan,

Makatang maTalim inyong palakpakan!”

(Eksena sa isang Roof Deck sa Timog Avenue)

 

Isang Guhit

Ay! Isda, ay! Isdang malaki,

Huwag na huwag pahuhuli

Sa lalaking mukhang tutubi;

Sapagkat siya ay salbahe.

Doon ikaw magpapadakma

Sa pogì’t galanteng binata,

Na may akwaryum na dambana

At di ka lalasap ng luha.

Wala kang gagawin maghapon

Kundi ang kumai’t lumangoy,

Mag-uugoy sa munting alon

At hihintayi’y dapithapon.

Sakaling hindi makaiwas,

Iyan ang guhit ng ‘yong palad.

Gansal ni Tata Raul Funilas!

 

Ako ang Lilikha ng Aking Puntod

Pebrero 10, 2010

Ayaw kong sumamba sa diyos ng madlang

Ni walang milagrong magawa’t malikha,

Gusto kong sambahi’y ang diyos ng tulang

Kagyat kung lumikha ng Musa’t Diwata.

Ayaw kong samyuin ang puting bulaklak

Kung maaamo’y ko’y sansang halimuyak

Mas lalanghapin ko ang may luhang rosas

Na amoy sanghaya yaong halimuyak.

Ayaw kong magtimbol sa linaw na tubig

Na may tagong kating gilik at taliptip,

Mas titimbulan ko ang kulabong batis

Na ang umaagos ay buhanging lubid.

Ayaw at sa gusto’y ako’ng masusunod

Sa aking gagawi’t lilikhaing puntod.

Awit ni Tata Raul Funilas!

 

Palasyong Karo

Hambog na makatang hila-hila’y karo,

Ang kap’wa makata’y nasosora dito;

Dahil pamarali’y higit na eksperto

Kung tugmaan din lang bibigkasing tono.

Hayaang ang tugma’y lumikaw sa ulo,

Tingin sa sarili’y santong milagroso;

Parang sasabunging pinalo’y anino’t

Ang bawat makata kung titiga’y multo.

Talangkang manghila at ayaw patalo, Ang tingin sa karo’y dambana’t palasyo.

Tulang Tuluyan sa Karo ng Makata!

 

IKAW ANG AKING TUBIG@@

Agosto 15, 2007@

Maliban sa iyo, walang anumang pintig@

Na sumuksok sa dibdib ko kundi tubig.@

Tubig ang unang bumuhos sa aking katawan@

Noong hawakan ang paa ko ng Manggagalay,@

Noong buhos-tubig sa kampilan ng kumpilan,@

Noong bintangan at bintangang binyagan sa simbahan@

At noong ang layagan ni ama’y tagayan at lagayan ng buntog-ulan.@

Tubig ang laruan sa dalampasigan,@

Tubig ang binabaon sa pamamandaw ng umang,@

At tubig ang tumitighaw sa tindi ng pagkauhaw@

Sa nawawalang pagmamahal.@

Subalit nang dumating kang parang tubig@

Na umaagos at dumadaloy sa aking dibdib,@

Naging kambal ang aking pag-ibig.

Soneto ni Tata Raul Funilas!

 

Kahit Makupad Basta Taong Ganap

Enero 17, 2010

Makupad ìsakag ang salap

Sa tubigang kalat ang libag.

Katulad ng isang pangarap,

Walang usad pag di nagsikap

Sa buhay na nais matupad.

Mabagal umakyat sa gubat,

Lalo’t paahon sa talampas

O banging may baging langkawas

Hawig din ng buhay sa dagat,

Pag walang simoy ang habagatAy hindi hahakab sa layag,Upang makasuro ng pusag

Ng biyaya’t isdang malapad.

Ang buhay man nati’y makupad,

Basta tao tayong gumanap.

Gansal na Tula ni Tata Raul Funilas!

Sa laot ng Dunggot ng Tapao

Ang lugar na pinagbutasan ng pulo ng Talim

Lawa ng Laguna

 

 

Titig sa Tubig

Mayo 30, 2010

Masakit sa balat ang tudla ng araw

Na nagpapakislap sa lawang malinaw,

Waring naghahamong makipagtitigan

Kung sino sa amin ang makatatagal-

Kumisap ang mata’y siya ang talunan.

(Manalo kaya akong ‘sang hinamit lamang?)

Nakasisilaw din ang baldig na pilak

Sa kuluting anlog nanais tumiyad,

Waring merong gusing sa umaga’y bukas

Na ang makakita ay hinihikayat

Na ito’y sisirin sa pusod ng dagat.

Nakasisilaw din ang bulang nilikha

Ng isang armadang naglayag sa lawa,

May tudyong gilawgaw ang kumpulang bula

Na waring ang sabi’y: “Sumunod ka bangka

At iyong itala aking pagkawala.Nakasisilaw din kutis ng Regatong

Halos araw-araw sa wawa’y lumusong

At bilad paglako sa magha-maghapon,

Upang makapukaw sa dating linggatong

Na lipos namahay at kinimkim noon.

Higit pagkasilaw sa matang nakitang

Hagdang pumapatak ang perlas sa mata,

Nitong kawang isdang bahura’y sira na

Kaya walang dunggot, gaong at kuwengkang

P’wedeng paniraha’t pagaspasan nila.

Ganyan nasisilaw ang aking paningin,

Parang binubulag kimkim na panimdim

Sa laot at wawang pulo ng Talim;

Sa lawang Lagunang tuwing takipsilim

Ay tinatanaw ko limot na sagimsim

Noong ako’y musmos at mapangarapin.

Awit Pantubigan ni Tata Raul Funilas!

 

ISDA

Ang Dayo Sa Ibayo

Langit kang titigan nitong madlang tao

Ugat mo’y nanggaling malayong ibayo

Centavong puhunan ngayo’y bilyong piso

Ikaw ang nagtatag ng isang imperyong

O, Dios ko talagang ikaw’y inidolo.

Tore sa lupain naming Pilipino’y

Animo’y kabuteng kumpleto rekado

Na naiibigang bahayan ng tao.

Awit ni Tata Raul Funilas!

 

Apupang balagbag ang puyos ng agos

Paghihip ng hanging nagbuhat sa Timog,

May himig ng sipol sa biyak na tulos;

Kaya ang kanaway dagling nakatulog.

Dagliang bumangon ang kalmanteng lawa’t

Ginising ang along may yakap na isda,

Gumulong, tumiyad sinalpok ay bangkang

May hurang pangahig na huli’y biyaya.Amiha’y lumusong biglang hinagupit

Ang along tumiyad nang kidlat gumuhit,

Pinunit ang langit sa pananahimik;

Kaya yaong kulog sumigaw sa galit.

Ngunit ang habagat lahat nang makita’y

Patulny ang lakbay at tawa nang tawa.

Tulang Pantubigan ni Tata Raul Funilas!

 

Umang

Hunyo 5, 2010

Minsang nagliwaliw sa lamig Tagaytay,

Di makalos-kalos apaw kasiyahan;

Habang tinatanaw ang bulkan ng Taal

At damhi’y sariwang hanging nagsalimbay,

Ay, sadyang nalimot ang problemang dag-an.

(Kahit ang pera ko ay sensilyo lamang.)

Nang kami’y umuwi sa NLEX nagdaan,

Naku! Mga tulog aking kasamahan;

Habang binabagtas mahabang lansanga’y

Merong isang sangang aking nilusutan

Yun pala’y SKYWAY na sobra ang mahal

Pagsapit sa dulo’t hanggahang singilan.

Kaya kayo bayan mag-ingat dumaan

Sa isang kaminong may bitag na umang

At ang katapusa’y kikirong na lamang.

Tuluyang Berso ni Tata Raul Funilas!

 

Basang Sisiw

Disyembre 9, 2009

Ako’y basang sisiw na sa aking ina’y nawalay,

Walang nagkukupkop nangangatog pa sa ginaw;

At sa umaga na walang sukat na umakay

Hindi kumakai’t walang inang nagmamahal.

Nasaan ka ina’t ako’y iyong natitiis

Na kislut-kislutin ng hirap at pawis,

Ako ay hubad at wala kahit isang bagwis;

Ang kawawang basang sisiw nakabingit sa panganib.

Tata Raul Funilas!

 

Selosang May Karosa

Hunyo 6, 2010

Pirming may parunggit kung kami’y magkita

Nitong mang-aawit na dala’y karosa,

Lalo na’t dalaga ang aking kahunta;

Di momakakain ang saboy ng hinga

Na kesyo mag-ingat laging patutsada

Sa aking salitang pulut ang gayuma;

Gayung walang alam sa karakter-kara

Ng pagkatao kongwala daw kapara

Ang talismang bulong kay lelong namana,

Kaya laging susot ako at imbyerna.

O baka may gusto pogi kong hitsura

Kaya may parunggit ay selosa pala

Itong may karosang buhat sa Laguna.

Tuluyang Tugma ng Karosä! (tataraul)

 

Tantaloy

Tantaloy,tantaloy saan ka nanggaling

At di mo natapos ang iyong gawain?

Ay! Aama-ama ako po’y namansing

Upang ipang-ulam sa hapunan natin.

Tantaloy, tantaloy saan ka pupunta

At ang iyong kampit sukbit sa baina?

Ay, mangangaso po! Ay, iina-ina,

Pagkat ang dapugan ay aking nakitang

Wala pong panggatong na kahoy mang isa.

Ay, Tantaloy anak ang bait talaga!

Awit ni Tata Raul Funilas!

 

Hulagpos sa Unos

Ngayo’y nasa laot kami’y naglalayag

May haplit ang sungit ng hanging habagat,

Lili’y umaanod kasama pagtiyad

Ng yamot na along dagling nababasag

Pag ang palaypalay haginit ang amp’yas.

Ang lulan ng bangka’y hindi makatulog

Pag dumadagundong ang inis na kulog,

Ang maninikin di’y alisto ang kilos;

Naninimbang ito’t baka mapataob

Ang kargadong bangkang sumuba sa unos.

Nang kumudlit-kidlat dasal ay umusal

Ang isang babaeng may rosaryong tangan,

Ang pikit ang mata’y nag-aalinlangan

Kung aklab ang dasal ng matandang Manang.

Himalang humibas pagtapos ng dasal.

Sa proa’t kupirol lawi’y nandaragit

Ng isdang sumugba sa elising ikid,

Bulusok pagbaba’y walang kasimbilis;

Matapos manila’y paa’y higpit-kapit

At baka bumagsak sa dagat bumalik.

Nangkami’y dumaong sa parolang pritil,

Dagliang humupa’t sigwada’y tumigil;

Takadong nadatna’y merong ngiting lihim,

Ganyan ang pustura naming taga Talim

Hulagpos sa unos makararating din.

 

Pentalogo ng Likhang Bingit sa Panganib

Kababalaghan:

Bakit ang kawayan kapagka pinutol

At saka lumipas ang ilang panaho’y

Merong makikitang isdang lumalangoy

Sa biyas ng damong may tubig na ipon?

Kariktan:

Bakit iyang lupa kapagka binagbag

Ay merong halamang dito ay lalabas

Na nuknukang ganda pag namumulaklak

At ubod ng bango ang petal na rosas?

Kagulat-gulat:

Bakit iyang tubig kapagka bumuhos

At sa lupang tigang bumaha’t umanod

Tayo ay may gulat at sagilang takot

Lalo’t ang paghupa’y hindi na-aarok?

Kaparusahan:

Bakit iyang hangin kapagka nagmaktol

At ang sigwang bigwas ay nais manglipol

Sa buong paligid ma-kubo ma-kahoy

Ay di pinalampas ng unos-daluyong?

Kapasiyahan:

Ganyan ba ang takda at nais ng Langit

Kung ang Kanyang likha’y bingit sa panganib?

Berso ni Tata Raul Funilas!

 

Laginlin

Hunyo 4, 2010

Kapag bahagyang may alat ang tubig sa lawa’y mabilis ang paghilab ng ìsda, ito rin ang panahon ng pamamagaspas upang iluwal ng isda ang kanilang kawang supling.

Lùmilinaw na parang bubog ang tubig kapag may tabsing na iniluluwa ang gawangang Moog Napindan. Maraming minang tubig ang bumubukal at buhay na sumuba’t apupa sa ragasa ng salikwa at salinok na agos.

Inaalat ang buhay ng Mangingisda sa lawa tuwinang hindi humuhumpay angwalang pakundangang pagbabakod sa daanang kasko at santuwaryo ng lawa ng Laguna.

Asing bumibintog ang pawis ng araw sa maghapong bumubungkal ng bukal ang pagbabakasakali sa pusod ng lawang wala nang nagmamantik na biyaya.

Iyu’t iyon din ang mamamalas kapag aninag na ang bukangliwayway at marahang sumusuko ang palipas na takipsilim.

Muli lamang gigiyaot ang gilawgaw kapag sumusungaw ang laginlin ng namamangka at nakangiting buwan.

 

Regatta Sonnet

Hulyo 6, 2011

Sa agwanta’t sikil nitong armadahan,

Hayaang umalon itong karagatan;

Dahil ang angkas ko’y ang tulang tugmaan

Na ang gumagaod ay tapang ko’t yabang.

Pinait-pait ko ang pait ng unos,

Upang mapahupa ang sigwa sa laot;

Dahil kinakatam ang takam ng irog

Na nasa ibayong tula’y ihahandog.

Naroon sa tangkal ang laksang kapatid,

Bintang ay rebelyon kaya nakapiit;

Naghihintay sila ng tula ko’t awit

Pantighaw sa uhaw ng hapis pasakit.

Sakaling dumaong regatang may sukat,

Sakya’t hayumahin ang gawak ng layag.

Tulang Pantubigan ni Tata Raul Funilas!

 

Rose Garden Sonnet

Hulyo 6, 2011

Bubukangliwayway nang muling bumukad

Ang libong talulot sa harding malawak,

Nag-uunahan ding hamog ng magdamag

Sa mayabong lupa’y hagdang pumapatak.

May puti, may dilaw, may rosas at pula,

Na sa aking mata ay nagpapasigla;

Tuwinang makita sa silay-umaga’y

Nagiging sariwa ang aking hininga.

Tinangkang pumitas sa tangkaying tinik,

May naulinigang higikhik-matinis

Ng isang talulot at usal sumambit

Na pulakin lamang ay ang iniibig.

Rosas ang pinili ng kaliwang kamay,

Sa plurerang dibdib aking ini-altar.

Pag-ibig

Hulyo 9, 2011

Lansakang lumilipad ang mahahalagang salita,

pawang mariringal at matimyas,

narahuyo akong pumili ng i-aaltar sa aking sarili.

Tatlong salita lamang ang aking napisil.

Pananalig, Pag-asa at Pag-ibig.

Ngunit malinaw sa dakong maliwanag ang babala.

Isa lamang ang dapat ilagay sa sarili.

Hindi ako natagalang mag-isip kung alin ang aking pipiliin,

Ang Pag-ibig.

Berso Libre ni Tata Raul Funilas!

 

 

Ilang Sawi(kain)

Hunyo 27, 2011

Kayraming habilin lipas-nakaraan

Sa baog na isip ay nangagsalisaw,

Daliri ng paa’t sa ‘king dal’wang kamay;

Hindi magkasiya’t malaki ang kulang.

Himagas na wika’y may koronang putong:

”Ang mahabang baro’y dapat na maputol,

Kung maikli naman dapat na magdugtong.”

Mga sawikain ng ating kahapon.

Mga kawikaang dapat na bigkisin–

Tulad pag nagluto ay dapat alamin;

Kung may nakahandang panahog na asin

At kung wala nama’y saluha magdildil.

H’wag daw hahasain ang purol ng dila

Sa ganyak salita’t pangahas na wika,

Dahil pag lumigwak at nagkabisala;

Sa Diyos at tao ay kahiya-hiya.

H’wag ding hahamakin ang isang basahan,

Dahil may panahong ito’y kailangan;

Kumbaga ay isang masamang tinapay

Lahat kinakain kung magkaibigan.

Sapagkat ang isip ay hawig sa itak,

Hasa ka nang hasa’y lipos tumatalas;

Ngunit tandaan ding kahit anong talas

May batong katapat na labis ang tigas.

Merong umiiwas masugba sa baga,

Ngunit sa maalab na apoy napunta.

Parang pag-iiwas sa isang sakuna,

Napaghahandaan ito nang maaga.

Kung kayo ay dukha subalit kaytamis,

Langit, lupa, dagat, ay inyong kapatid;

At sa buong mundo ay walang kagalit

Apoy mang hawaka’y wala itong init.

 

Maging batong buhay na sakdal sa tigas,

Kahit anong lakas ay hindi mabasag;

Subuking sa ulan na sadyang alamat–

Sa tikatik-amp’yas tiyak maaagnas.

Hawig sa naglako ng isang panindang

Labis pagkatabang may pait pang lasa,

Ngunit kung may tamis ang pag-aanyaya’y

Sinong di titikim sa panindang dala.

Buti pa’ng asawang ni walang paggiliw,

Kaysa sa asawang mapanibughuin,

Dahil panibugho’y lason ang kasiping

Na kapag lumabis pupuntaha’y libing.

Hindi ba’t ang wika’y: Ang katotohanan,

Itago’t ilibing sa lalim ng hukay;

Tabunan man ito ng lihim mong taglay

Pilit na lilitaw pagdating ng araw.

Iyan ay ilan lang sawikaing bigkas

Ng mga ninunong siyang nangag-ingat,

Ngayo’y masigabong aking tinutuklas;

At sa panulaa’y galak mai-ambag.

 

Daliring malikot ang makahahagod

Sa salä at pagod ng likod mo’t tuhod,

At kung makalikot at p’wedeng madukot

Dibdib mong malusog ikaw’y mag-aantok

Sa sarap na dulot ng aking paghilot.

Sabi-sabi ni Tata Funilas!