Ipinaskil ni: Raul Funilas | Pebrero 12, 2012

Mga Kuwento at iba pa

Ginto Sa Hulo
(Halos mabulag ang kaniyang mata sa nakitang nakasisilaw na liwanag na bumabaldig nang tamaan ng araw ang napakalinaw na tubig sa batis. Pikit mata niyang tinalon at niyakap ang gintong sinag subalit dumulas ang kaniyang mga paa sa natuntungang hilis-kalamay na bikot*.)
Pinagkatakutan ang lugar sa Hulong batlagan ng tubig,
Mulang mabalitang may isang anuwang tumakbong mabilis
Nang tudlaing araw ang daloy ng tubig sa linaw ng batis;
Sabi’y may nakitang isang engkantadang maringal ang bihis,
Mata’y mapupulang sobra ang talisik at galit na galit.
Pinatotohanan ang bulung-bulungan minsang nangangahoy,
Ang isang matandang tumugpa sa Hulo sa batis lumusong;
Nang kanyang masulyap ang isang maningas na higanteng dupong
Ang dalawang mata’y tinakpan ng kamay sa animo’y apoy
Na lumalagablab sa rabaw ng batis kung saan uminom.
Kahit na ang ibon at ang hayop-gubat ayaw na dumako
Dahil sa maliyab na ningas sa batis takot na dumapo’t
Uminom ng tubig sa linaw ng batis sa tumangwang Hulo,
Kaya walang himig at awit ng ibong pawang siniphayo
Ang yabag ng hayop na nais manganlong sa lilim ng puno.
Kaya mula noon ang Hulo’y namanglaw lipos na dumawag,
Walang pumupunta dahila’y natakot sa balitang kalat;
Hanggang sa naglumot ang batong hinilod ng tubig lagaslas,
Puno’y nagsilabay langkawas ang baging at damo’y tumaas
Nalimot ang Hulong dating paliguan ng mga pangarap.
Ngunit kasabihang duwag man ang manok ngunit lumalaboy
At ang dumalagang bagong nangangakak ang gustong mapupoy.
Katulad ng isang binata ng Hulong gustong matalunto’t
Hindi alintana ang bali-balitang sa batis may kampong
Espiritung itim na gustong tuklasin balitang mahugong.
Lihim na gumayak nasabing binata sa Hulo’y nagpunta,
Subukan ang liyab na kinatakuta’t banyagang nakita;
Baon ay ang tapang at gilas katawang gustong makibaka
Kung anong panganib ang kahaharapin sa lihim ng agwang
Di pinatahimik ang kaniyang isip mulang bata pa s’ya.
Tinandaang lahat ang hunta ng ilang nakita ang sinag,
Talikod-silanga’t kaminong kareta ang tunguhing landas ;
Titigan ang tubig na dinadaluhong ay batong naagnas
Dito lumilitaw ang liyab ng apoy na ubod ng dingas
Sakay ng anuwang binata’y naghanda ng lakas at gilas.
* ginto
(Pagtatapat ng isang dating magsasaka sa bulubunduking bahagi ng Rizal na nakatuklas sa mahiwaga at pinagkatakutang liwanag sa ilalim ng dumadaloy na tubig sa batisan ng isang hulo sa kanilang bayan. Ngayon, ang dating magsasaka ay paroo’t parito sa ibang bansa upang dalawin ang kaniyang mga anak at apo.Tinatayang higit sa isang toneladang ginto ang kaniyang unti-unting na-iuwi nang palihim sa kanilang kubo at ibinaon niya sa kanilang bakuran. Dito nagsimula ang kanilang di maipaliwanag na yaman.)
 
Tayo na sa Baklaran
Raul Funilas
Nakasulat sa isang tarpaulin sa dulo ng Pritil sa bayan ng Binangonan, Rizal

“Laguna Lake Development Authority

 
PAUNAWA

Ang Laguna Lake Development Authority (LLDA) ay nakatakdang magsagawa ng malawakang PAGBUBUWAG NG ILIGAL NA PALAISDAAN (walang permit) at ng mga istruktura na may sobrang sukat kung kaya’t pinapayuhan ang mga kinauukulan na magsagawa na ng sariling pagbubuwag o SELF DEMOLITION.

 
LLDA MANAGEMENT”
 
Mula sa apat na liping sumadsad sa pulo ng Talim sa lawa ng Laguna ( Gat Salyan Maginto, Lakantagkan, Juan de Salcedo at mga Kumintangin) na noo’y sagana sa dalawampu at tatlong klase ng isdang-tabang, paano ba nagsimulang sumulpot ang baklad na pangalawang palakaya bukod sa kitang at pangatlong pante?
Ipina-uso ang baklad ng mga nandayuhang Kumintangin sa lawa ng Laguna noon pang panahon wala pa ang dayuhang Kastila partikular sa malawak na tubigang tabang sa parte ng Tunasan (ngayo’y Muntinlupa) galing ito sa mga taga Kabiteng malapit lamang sa Tunasan. Kaya noon ay tinatawag nilang “Kinabiteng Baklad.” Lunday-lunday ang nahuhuling mga sari-saring isda na kung minsa’y isinasalin sa lawa ng mga mamamalakaya ang ibang nahuhuli at kinukuha lamang ang may halagang isda. Kanduli ang pinakamasarap at mahalagang isda noon. Hanggang napabalita sa kadatig aplaya ng buong lalawigang La Laguna. Nasasakop ng La Laguna ang pulo ng Talim na sakop ng bayang Binangonan de Bai at Sapao o sa ngayo’y Cardona at noong 1901 lamang naibukod sa La Laguna ng maging isang lalawigan ang Rizal.
Mahigit kumulang sa isandaang kawayan ang nagagamit noon sa baklad. Mula sa paggawa ng bastidor, kulong na malaki, kulong na maliit, patuto, at liling. Dinadanlay ang mga pinakabakod ng baklad na ang panghayuma ay ang hiblang maitim na yunot. Madalang ang pinakasiwang ng danlay sa gawing patuto at sinsin naman ang danlay sa pabahay at kulong na munti. Mga pisig ang ginagawang pamuntal at bastidor sa baklad.
Kailangan ang isang lunday at sagwan para makasalok sa baklad kaya ang mga mangingisda ay nagpapabara ng malalaking punong kahoy at ipinalalabra sa isang panday o manggagawa ng lunday hanggang nang malipol unti-unti ang malalaking kahoy sa pulo ng Talim ay napilitang tumawid sa kadatig ibayong Lumban Laguna at doon pumipidido ng mga baul na lunday na galing sa kabundukang dalisdis ng Sierra Madre at ipinanunudlong pauwi sa pulo ng Talim. Nagkakahalaga ang isang baul na may siyam na bara o metro ng humigit kumulang sa limampung piso at ini-uupa sa mga nagdadaras ng baul ng sampu hanggang dalawampung piso.
 
Sa pag-uumang ng baklad, itinatangkil ang bastidor upang mailagay ang mga tulos sa akmang laki o sukat ng baklad. Isusunod ang pagtatasak ng tulos sa pinakagagawing patuto hanggang magmukha siyang isang busog o palaso. Nilalagyan ng buhangin ang pinakaloob ng baklad na siyang lugar na sinasalukan ng hinuhuling isda mula sa paminto o baskagan hanggang kulong na malaki at kulong na maliit ay may buhanging isang dangkal ang kapal. Tumatagal ang isang baklad na danlay noon ng dalawang taon ayon sa pangangalaga ng isang may-ari ng baklad. Tuwing tag-habagat o kung nakakikita ng mga sinyal na masama sa papawirin ang mga bihasang magdaragat ay hinahango ang baklad upang agapan ang pagkasira at tuloy alisin ang mga banil na taliptip na dito’y nakakapit.
Itinatawid ang mga nahuhuling isda ng mga rigaton o digaton sa pamamagitan ng paglalayag na ginagamitan ng mga gilalo. Ang gilalo ay isang lunday na may layag na banig na sabutan. Bihasa ang mga rigaton o digaton sa paglalayag, naka-aapupa sila o nakasusuba sa hangin ayon sa pagkakana ng mga birga at tringkete ng layag. Kalimita’y sagwan ang ginagawang panimon, malalaking taga sa panahong kawayan ang pikapalangoy o nag-iisang katig, ang pinakatao-tao nitong naghuhugpong sa kawayan at batangan ay mga kahoy na mulawin o kaya ay tigas ng kakawate at gamit na panglimas sa lunas ng lunday ay pinutol na tungulang kawayang hinubog ayon sa kurbada ng dahit.
Nabubo ang kawan ng isda mulang may nagpundar ng mga makinang malalakas ang kabalyos at ginaya ang mga nakitang malalaking palakaya sa dagat-alat tulad ng galahid at panunuro. Hanggang masigabong ginaya nang ilang may kakayahang magpundar ng nasabing makina. May nagpundar na rin ng mga gibara (dating Guevarra) at lantsa na naging kargahan ng mga pinutol na kahoy sa gubat. Bawat taon ay nauuso ang malalakas na kabalyos mula sa mga solo piston, de dos, de tres, de singko, de sies hanggang disisies kabalyos at nang dumating ang dekada 40 ay nauso ang mga kontinental na makina, wakesa. At sa kalahatian ng dekada 50 hanggang dekada 70 ay ang mga de sies na bara ang makina o V-type, de ochong bara ang makina, dekada 80 hanggang ngayon Graymarine, Johnson, Evinrude, Toyota, 4DR1, 4DR5 at iba pang pawang makabago. Nawalang tuluyan ang mahigit sa sampung klase ng isdang tabang na naninigilan sa lawa ng Laguna sanhi ang mga linab ng langis at ang matinding paghalukay sa pagaspasan o sangtuwaryo ng mga isda.
Walang naitatapong huli noon ang mga matatandang mangingisda, ang mga maliliit na biya o tamulmol na hindi na maibabalik sa lawa ay dinadaeng at ibinibilad sa init ng araw, tinawag nila itong “Biriringkit” at ang mga ayunging maliliit o talaisa naman ay ibinibilad ng may timplang asin ay “Karengkaring.”
Nawala nang tuluyan ang Kinabiteng Baklad o danlay na baklad mulang mauso ang mabilis na palakayang suro o sakag, panapo, pangahig, marakas, bumbon, panghalong o salap, sikit, pukot, pante, at ngayong panahong ipinalit sa baklad na skylab at iba pang palasak na palakayang umubos at nagpadalang sa isda sa lawa ng Laguna. Dagdag pa ang pagbabakod sa lawak ng lawang ang may makakapal lamang ang kantidad na pera ang nakapagpupundar ng isang kinulong ng lambat at kawayang palaisdaan. Kalimitan, ayon sa aking nakikita at naging karanasan bilang isang taal na taga pulo ng Talim sa lawa ng Laguna. Ang may pera at may mga kapangyarihan maging sa bayan, pamahalaan o maging iyong kinikilalang pinuno sa estasiyong militar. Nakapagtatayo ng higit sa ikinukuha ng permiso sa nangangasiwa sa lawa ng Laguna o sa namumuno sa bayan ang isang mamumuhunan ng palaisdaan dahil na rin sa ilang katiwaliang kaakibat na ng kulturang minana sa mga naunang umugit ng bayan.
Sa ngayon, ang mga skylab ang malakas umubos ng mga tigiti at talaisang bago pa lamang lumalaki na dati’y itinatapon lamang sa mga daungan o pantalan subalit ngayo’y dinadaeng na rin dulot ng marinding kahirapan mulang lumiit ang lawa ng Laguna sanhi ng mga ligal at iligal na palaisdaan sa lawa ng Laguna. Ang ayunging maliliit o talaisa ay dinadaeng sa ngayon at pinangalanan ko itong “Dunggot” na hinango ko sa isdang daeng na “Danggit” ng kabisayaan at kamindanawan.
Kamakailan lamang, umuwi akong muli sa aming pulo ng Talim at nakita kong may nakapaskil na isang tarpaulin sa pinakadulo ng daungan ng bangka sa Pritil, Binangonan, Rizal. Marami na ang nanungkulan at nagpakitang gilas na kesyo sila raw ang BANTAY NG LAWA doon po sa amin, subalit laging malibag at patay ang lawa ng Laguna. Sana naman, Totoo ang mga nababasa natin at napapakinggan sa radyo na BUBUHAYIN NILA ANG LAWA NG LAGUNA. Hanggang kailan kaya kami magtitiis? Baka matulad kami sa Danlay o Kinabiteng Baklad na bigla na lamang makita ang aming sariling tangay ng agos ng tubig sa lawa ng Laguna kasama ang mga lasong sila ang nagdulot. Mayo 27, 2008 Sa Birheng Bato sa pulo ng Talim, lawa ng Laguna. Raul Funilas.
 
SANTISIMO
  • Pagbukas ng Langit
 
Dumaloy sa Iyong katawan ang dugo buhat sa isang libo at limandaang hagupit
Sa likod at balagat ng balikat,dalawang pulsuhan at dalawang paang binutas
Ng tatlong pako, kaliwang dibdib na sinaksak ng isang sibat, pitumpu’t limang sugat
Na likha ng koronang tinik na ipinutong sa Iyong ulo para tubusin ang sala ng sanlibutan. Hinigit Mo ang huling Hininga matapos usalin ang katapusang wika sa pagkabayubay sa Sakromadero sa paratang na Ikaw ang pinakamasama at pinakamahabang hayop sa balat Ng lupa. Inilibing at nagmulat ng mata makailang araw. Nilandas Mo ang nilalayong Napakalayong himpapawid— hanggang marating ang nakasisilaw na paralumeng
Pintuan ng Langit. Tinungkab Mo ang talukap ng mata ng Langit sa dupil na salita:
 

“DEUS TOLORUM SANTUS MELECRUS

SANCTAM MACOLA TASPAC

SAVANACAM ADIADIM PAC NOVIC

EVANGHILUM ABO MARTE.”

“APELO APIGOT APIRCAR APBOL

ADILAMAT ABISALIP ACBIAC

LAMUROC MILAM LUXIN MORIM

HOCMAN AMOMAN HUCRAM

DONIHATIM MORTIM LIIM MIIM

SAMONAC TEORSOC MEOC SANCTUS

DEUS EGOSOM PATER DOMINI EGOSOM.”

 
 
 
Nang matuklap ay kagyat ginalugad ang bawat sulok ng hininga
Ng nakakubling kapangyarihan at kababalaghan.
Nagkalat ang mga bibingang puntod na hinalukay ng kalikasan
Na nilumot ng maningning na alimagmag. Tagipos ang bungkalo
Sa bukanang pintuang nililukan ng mabibikas, at matitibay na bagwis
Na napalalamutian ng hilapong makintab na himulmol ng dalyamas.
Bumangon ang hangin at umalimbukay ang antigwedad na alikabok,
Nagliwanag ang paligid habang sumusupang ang sambog na alapaap.

II- Awit ng Langit
Isang balisunsong na dagim ang nakapakong napakabilis ng inog,
Punumpuno ng laksang Koronang Wikang lipos Mong kinasabikan;
Pinaglayag Mo ang retina ng Iyong kambal na mata sa paligid
Na naglangkawas ang mga lungtiang lingindayat.
Kailangan Mong makuha sa repositoryo ang nakahahalinang bulong.
Umatibangaw ang bitag Mong bigkas:

“MAUT NICAM JUTUS RITUM SINIT

PILIS TIDIM VOTIS DINIM SINIT

PILIS TIDIM VOTIS DINIM JISUT

NIRIT ECAM AECAM MISIT.”

“NOCI SABATANE INCI HOC NICI SANCTA

OCIS VARUTOM UXUCSESAM VUCARAM

SIMILISIAM FIUJANUM HERVRAUM

HILYAMTUR HUCLAVAITUR.”

 
Subalit madulas ang sumasalimbay na lansa ng alingasaw,
Ayaw yumakap ng Koronang Wika sa Iyong kapangyarihan;
Walang palatandaan ng pagsanib sa paulit-ulit Mong pamimiwas ng salita
Hanggang muling tumaklob ang mata ng Langit.
Libong taon Kang humimlay at umidlip sa sinapupunan ng Langit—
Hanggang gisingin Ka ng alunignig ng matimyas na himig.
May mga kerubing sumusones ng himig matitinis at maririkit na awit sa paligid,
Kinakanta ang matatalinghagang taludtod ng Plus-Santurium at Magnificat
Upang gisingin ang nalupog na hininga ng Iyong kapangyarihan:

“SANCTISSMAE VERTUTI SANCTE

POTESTACE DEI SOCORRET IN MEI

BAMUCAL BANDATAL LEOPAL LALPAL

SIBAL LIBERAME SALVA ME ENCARGO ENCANTO.”

“JIUPTUM MISRUM JUPRAUC

SIGNIM FINDIGNIM CINIM

CAAC MISAT RIAT SITIS

SETTE MOMCEI.”

“NOCI SABATANE INCI HOC NICI

SANCTA OCIS VARUTOM VXUESESAHM

VUCARAM SIMILISIAM FIUJANUM

UXUCSESAHIN HERVRAUM HILYAMTOR

HUCLAVAITUR PAIG PAUMRUAV.”

 
Hanggang magbukas Ka ng mata at bibig,
Humigit ng hiningang sinlalim
Ng napakatagal na panahon.
At ang mumunting Koronang Wika
Ay unti-unting
Lumipad
Sa kaligiran
Ng Langit.
Bumalikwas Ka ng lipad at pamuling bumulong:

“JENUT JENUNIT JETUTITU JENUTIS

JURIM JURUM JACUM JULUM JOLAM

JACTAM JAUC JAC NUNIXITRIN.”

“MARIAMGUAM SARVUGUAM MURSULAM BURCRAM.”

“ABITAC ABILATAN ABICAM

AMALANA ABISCULUM

ACSOLOM ABSALUM.”

 
Upang muling magbukas
Ang talukap ng mata ng Langit.
  • Sinapupunan ng Himpapawid at ng Tao
Nakita Mo ang karagatan, kalupaan at himpapawid.
At mula sa sinapupunan ng himpapawid,
Akibat ang mumunting Koronang Wika;
Bumaba Kang kinakalong ng kamay
Ang lundo ng salikwaang hangin,
Tuluyan Kang pumailanlang sa kalawakan.
Nagpa-anod,
Umimbulog,
Umindayog,
Umikot,
Kumislot,
Naglaop
At
Bu
Mu
Lu
Sok.
Sinagap ang mga sariwang hanging:
Amihan,
Dayaray,
Salatan,
Timugan,
Sabalas,
Habagat,
At hilaga.
Hinagod at sinuyod ang mga hibaybay ng karagatan,
Umingkat sa bikilan at dalisdisan ng bundok
At nang mapagod ay nagpahinga at humimlay
Sa sinapupunan ng talino ng tao.
Daantaon,
Natutuhang bigkasin ang Koronang Wika ng tao,
Sumanib sa piling tao na mag-iingat ng Iyong hiwaga.
Taong hindi hambog,
Hindi mayabang,
Tahimik ang panganib
Subalit may korona
Ang bawat salitang ipinutong
Sa lantay na kalooban.
Hanggang sa ang tulyapis ng taong nag-iingat ng Iyong hiwaga
Ay unti-unting nilanggotse at itinago Ka sa sinapupunan ng tubig.

  • Sinapupunan ng Tubig
Daantaon ang lumipas,
Mula sa sinapupunan ng tubig,
Umahon Kang pasinghap-singhap;
Nagpa-anod Ka at ini-antaw
Ng gimbol
Ng daloy,
Ng alon,
Ng anlog,
Ng agos,
Ng humbak,
Ng rumbo,
Ng ilambo,
Ng kilapsaw,
Ng kalawkaw
At nagtampisaw .
Sinalapsap ng Iyong dibdib ang salibsib ng tubig
Na malaon nang nakadagan sa Iyong katahimikan,
At sa unang pagkakataon ay muli Mong nakaniig ang hangin,
Dinama Mo ang bagong hugot na hininga ng Iyong kalayaan,
Pumanhik ang balintataw Mo sa walang hanggahang kalawakan,
Ninais Mong dukwangin ang maningning na Pliyades, Mapulon, Santilmo—
At lahat na Buntala sa himpapawid.
Gusto Mong ubusin ang Iyong kagalakan
At nang sumilang ang naggigintong dating araw
Ay ini-inat Mo ang Iyong dibdib,
Dinarang nang lubos ang Iyong kalooban.
Dumaloy na batis ang apoy na umaalsa sa Iyong dibdib
Hanggang sinalubong Ka ng tikatik ng ulan
At tuluyang naramdaman ang lamig.
Natanaw Mo ang bawigang balantok ng bahaghari
At kinulayang ang Iyong sarili,
At sa kulay na ikinulapol sa Iyong sarili;
Naramdaman Mo ang tunay na kalayaan.
Sinalamin Mo ang dagat at tinitigan ang sarili,
Tinanaw ang Iyong kabuuan;
Naaliw Ka sa mga halamang tumubo sa dalampasigan
Na maraming ibong salimbayan ang paglipad.
Inaliw Ka ng mga paparo at mariposang palipat-lipat
Sa humahalimuyak na bulaklak.
Pinagmasdan ang tumitiyad na along
Sinasalubong ng yakap ng puting buhangin sa aplaya.
Walang tigil ang daluyong ng hanging gustong malanghap
Ang huldong bunton ng Iyong hininga,
Nang mapagal ay palundayag Kang bumalik sa tubig

  • Sinapupunan ng Lupa
Daantaon,
Ini-unat Mo ang Iyong dalawang kamay at pinalaki ang dibdib.
Muli Mong binalikan ang parangan,
Marami Kang nakita.
May naniningalang pugad sa dibdib ng Iyong pagkatakhan,
Mga punggok at balisaksakin ang nananambitan,
Bumubulong sa Iyong Koronang Wika
Na sila man ay bahagihan nang natutuhang mga titik
Na iuukit sa dibdib ng kanilang panaginip.
Gusto Mong isigaw ang Iyong Koronang Wika
Dahil ang pakiramdam Mo ay may lamig
Na gustong bumuhos sa kabuuan ng Iyong maliyab na dibdib.
Malalim ang gabi at mas malalim ang Iyong iniisip,
Wala Kang maapuhap na kasagutan.
Hindi Mo matanaw sa maraming kalooban ang busilak na puso
Na hinahahanap ng nilulumot at huklubang alaala.
Gusto Mong lisanin ang Iyong kinaroroonang daigdig,
Gusto Mong bumalik sa sinapupunan ng himpapawid
Dahil nababanaag Mong walang maningning na paralumen
Sa kanilang mga puso.
Gusto Mong bumalik sa sinapupunan ng tubig
Upang ang hininga ng mga bumubulong na hindi karapat-dapat na hangin
Ay hindi Mo malanghap.
  • Pagsasalin

 
Wala Kang maramdaman,
Wala Kang marinig,
Maliban sa isang Huklubang Taga-ilog
Na ang pangungundot ng kundiman ay nangingibabaw
Sa Iyong pananag-uli at kalungkutan.
Pinapasok Mo sa inipong kapangyarihan at kababalaghan
Ang katawan ng Huklubang Taga-ilog.
Gusto Mong tukaran ng mumunting Koronang Wika—
Ipinasiya Mong ipahiram ang Iyong kapangyarihan.
Nagsimula Kang ibukang banayad ang bibig
Upang isalin ang ililisang wikang mahiwaga:

“POTENTEMENTE MEIM MATER POLNATIM

UM EXRAM MEIM NATUR ABOACAM SESECAM

SACRATISSIMO NOMINE DE DEUS. FIHO IN

CONCISTORIO DOMINO MINITUC HINITUB

VINUVIT RUNIPUT INUTIRUM MUTRINUC

MIRUM HUTINUC JUV VINITUC AETERNUM

MURUM MITURUNUM NUUM MOCUTIRUM

NUAM METIRITUM EXECUTERE DEVINAS.”

 
Isang higanteng galumbang ang pumaloob sa kaniyang bibig
At unti-unting iniluluha ng kaniyang nakapikit na mata.
Nakabibinging bulong ang ipinapasok sa kaniyang tainga
Ng hindi nakikitang espiritung tumatakumba
Sa kaloob-looban ng kaniyang kaluluwa.
Nasisinghot ng kaniyang ilong ang nakasusulasok
At hindi maipaliwanag na amoy galing sa singaw ng kaniyang katawan.
Maraming naglalarong guniguni sa likaw niyang utak,
Ang matitipunong haligi at moog ng kaniyang nakaraan;
Pilit siyang iginugupo upang ihiga ang kamalayan niyang naririnig ay awit:

“ARCUM, AZUV, AUM, ARCAM ACRADAM.

AGNUS DEI DEUS PATER DEUS SPIRITU

AGNUS DEI MISERE EGOSUM AGNUS DEI

DEUS FILIOS SPIRITUM PURUM DE SANCTO

MITAM AGNUS DEI MISE-RERE FACTISSIMO

DE CRUZ LACTURE MINITIM DUAN MUC LUMUC

SANTO AMENHITAMIS HOC EUM SAC AC

PLANFACTAM DEAM IDAM IDAM MAGUNDUM

EMANUEL EMAD MAEDEDAM EMANUEL

ALTISSIMO DEUS FORTIS SEDEVIT IN

AETERNUM. PASIONABAL PENSIPNABAL FUMAIL

MATAMATAM MA MEI MATAM PAINABAL PAMPANABAL

ESNASOC ESNAVAT EVIVAT MACMAMETAM.”

 
Hanggang sa inilipad ng hangin ang katawan ng Huklubang Taga-ilog sa kawalan,
Malakas ang sinasagupang sinapupunan ng hinog na hangin
Ngunit wala siyang nadaramang pakiramdam—
Maliban sa isang nilikhang nakasakil sa hanging kasunod niyang lumilipad
Subalit nakapikit ang mga mata, nakabuka ang bibig at gustong sahurin
Ang luhang unti-unting humahagdan sa dalawa niyang mata.
Nagbabantay ng ulinig na iluluwa ng bibig na may nagngangalit na ngipin
At nilalanghap ang masansang na amoy ng umaalingasaw niyang katawan.
Sumagad sa rurok ang kaniyang di matingkalang pag-ilanlang
At animo’y isang mandirigmang nalupig sa digmaang nilahukan.
Dumilat ang kaniyang kambal na mata at paragasang hugos bumuhos
Ang higanteng alon kasama ang walang kaparang kababalaghan,
Walang sinayang na sandali ang nilikhang sa kaniya ay nakasunod na lumilipad;
Pumasok sa dambuhalang tubig
At sinisid ng bibig at isip ang walang kaparang kababalaghan.
Nang mahimasmasan ang Huklubang Taga-ilog,
Hinihimas ang ulo niya ng nilikhang laging nakasunod na lumilipad.
VII- Pag-idlip ng Langit
 
Libong taon ang lumipas,
Humahagahas ang hininga ng Koronang Wika—
Naghunos ang mga antigong bulong;
Luksang palagi ang sinapupunan
Ng himpapawid
Ng lupa
At tubig.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Tala
 
Alimagmag kintab, bumabaldig na kislap
Anlog salpukan ng maliit na alon
Antigwedad kasinaunahan, katandaan, pagka-sinauna
Balisungsong hugis bulkang baligtad, hugis apa ng sorbetes
Bawig hugis balantok, paigkas ng bitag, tukod ng silo
Bibinga durog na kabibe o tuliya
Bungkalo sagka, tarugo, pangkandado
Bikil umbok, bukol-bukol,
Dayaray mayuming hangin ng habagat
Dalyamas himulmol o hibla ng ginto
Galumbang along laot
Gimbol ugoy ng alon, sayaw ng alon
Hibaybay lawa, ilog, tubigan
Hilapo karat ng ginto
Humbak pagitan ng mga alon
Ilambo tilamsik ng tubig
Ini-antaw inilutang
Lingindayat uri ng damong gumagapang
Magnificat awit kay Mama Mary, papuri sa Diyos
Naglaop nagtagpo sa dulo, nagsama
Nakasakil nakaangkas, nakasukob, nakasuno
Nilanggotse sala-salabat na hibla, ginulo
Palundayag pagtalong magkasama ang dalawang paa
Pamimiwas pamamansing, panghuhuli ng isda
Pangungundot pang-uulot, iginigiri
Plus-Santurium sinaunang awiting simbahan
Repositoryo lugar imbakan ng mahalagang bagay
Sakromadero Banal na Kahoy, Kurus ni Hesus
Salibsib patalon-talon sa tubig
Salikwa pabalik-balik
Sambog bunton
Sinalapsap paglangoy na dibdib ang nasa tubig
Tagipos kupas, naluma, nag-aabo
Tukaran laanan, bigyan
Tulyapis umok, bukbok
Tumatakumba lumulukso, lumulundag, umiigpaw
Umatibangaw umalingawngaw
Umingkat umahon, sumalunga
 
 
 
 
 
 

Responses

  1. hello po,

    dito pala malalalim ang tagalog, as in. ba’t ngayon ko lang ho ito nakita? ^^

    ang husay nyo hong maghabi…🙂

    • Maraming salamat at patnubayan ka ni Balagtas sa iyong pananaliksik sa ating inang wika…🙂


Mag-iwan ng Tugon

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Palitan )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Palitan )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Palitan )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Palitan )

Connecting to %s

Mga Kategoriya

%d bloggers like this: