Ipinaskil ni: Raul Funilas | Hunyo 15, 2009

Ayel (Inang Lawá)

Kalilipas ng isang masigwang hanging may angkas na ulan.

Lumabas ka sa pinakataluktok ng iyong himpilan

At sinuyod ng tingin ang kaligiran.

Malinis na malinis ang lahat,

Katulad noong huling dumalaw

Ang ganitong salimbay ng hangin at ulan.

Hinagod mo ng tingin ang kiwal na batis

Na dinadaluyan ng tubig buhat sa paa ng iyong himpilan.

Hindi mo naligtaang panung’han ang dalawang dunggot

Na kinaroroonan ng isang gintong ahas na mahimbing na natutulog.

Sumungaw sa iyong labi ang umid na ngiti.

Pumasok ka ng himpilan at kinuha sa paga

Ang maririkit mong kasuotang iba’t iba ang kulay.

Pansin mong tinatagilumi ang hiblang kinakapitan

Ng pinong dalyamas. Tinungkab mo ang isang pinid

Na lagusan at kinuha ang isang batiya at palo-palong

Matagal nang itinago ng iyong mga magulang.

Nang lumabas ka’y natanaw mo ang lawak ng tubigan,

Kalmante’t matining liban sa gawing dalampasiga’y

Walang humpay ang salpukan ng kuluting anlog.

May giyaot at gilawgaw kang hinihila ng kasabikan,

Gusto mong muling mayakap ang iyong tubigan.

Tumugpa ka sa dalampasigan.
Sunong ang isang batiyang inukit sa batikuling

Na punong puno ng tinagiluming maririkit mong damit.
Ang kaliwang kamay ay may hawak na palo-palo

At ang kanang kamay ang alalay sa batiyang batikuling sa iyong uluhan.

Tuminghas ang halas ng talahib sa tagilirang kaminong kareta
Habang kumakalapak ang tunog ng nanalunton mong sakong,
Matamis ang ngiti mong gustong sigidahin ng mga ligwang
Nasa punong pilingpiling at nangingitlog ng matamis na pukyutan.

Una mong inihagis ang palo-palo sa gabukong-bukong na lalim ng lawa,

Igting na ibinaba ng dalawang kamay ang batiyang batikuling sa iyong ulo
Nang may marinig kang sibok sa gadibdib tubig ng lawa.
Naging malikot ang galaw ng iyong dalawang mata

Upang hanapin ang naghagis ng pinasibok na bato.

Wala kang nakita kundi ang isang puno ng kawayang nangaglawit ang bulaklak,
Naglawit din ang nakatiwarik at natutulog na bayakan
Sa talukap ng mabulbol at bago lang naninilanghad na labong
Sa tabi ng malalagong kambong at lungtiang dahong bayambang
Sa kuwengka ng iyong kinatatayuang dalampasigan.

Inisip mong isang isdang karpa o isdang tigiti ang nagmantik at ngumasab
Upang humigit ng isang hingang hangin sa rabaw ng tubig.
Maligamgam na tubig ang buong giliw na naglangoy sa dalawa mong paa
Upang hugasan ang alimuom at singaw ng lupa.
Inisa-isa mong kusutin ang maririkit na damit sa batiyang batikuling
Habang dumadapyo sa iyong kabuuan ang dayaray galing sa banig ng laot.
Dumadapa ang iyong buhok sa pagsabukay ng hangin
At ini-uugoy ng maliliit na anlog ang balbong balahibo ng iyong binti.
Hanggang umalatiit ang punong kawayan
At lumawiswis ang mga dahong ginigitgit

Ng hangin at ang naninilaw na daho’y

May kunday ng pamamaalam na iglap mapipigtal

At magiliw na paugoy-ugoy ang indayog pagbagsak sa mayabong lupa.

Mulang laot ay unti-unting bumangon ang alon
Upang tunguhin ang iyong kinaroroonang dalampasigan.
Unang dampi ng alon ay nasapol ang isang ayap na puntod
Na nasa unahan ng iyong pinag-aanlawan,
Lumikha ito ng isang kumpol ng ampiyas at nang lumao’y
Ikaw ang pinag-ukulan ng halik ng isang along naging mabilis ang paggulong.
Nawalan ka ng panimbang at nabasa ang suot na kamisola,
Lumabas ang bawigang balantukang bahaghari sa pusod ng lawa

At pumisik ang isang matulis na kudlit ng kidlat—
Umigtad ka nang dumagundong ang kulog.
Natumba’t nawalan ng panimbang—
Tuluyang nabasa ang buong katawan.
Nag-init ang ligamgam ng tubig nang masapo ang iyong kaangkinan.

Pakalabukab na gumapang ang duhol
Sa naulinigang ingay at galaw sa rabaw ng tubigan,
Nagsiksik sa naglunong lili ang kutung-buwaya sa takot nang kumalabusaw ang tubig.

Gusto kang puntahan at tulungan ng mga nagkukumpulang alitaptap
Sa puno ng dapdap na puno ang banakal ng bumabaldig na alimagmag,
Ngunit ang kanilang paroroona’y lipos maliwanag.

Pinagkalipumpungan ka ng sari-saring isda.
Narahuyo ka sa salpok ng alon,

Lumangoy ka papuntang laot at sumakay
Sa isang kumpol na lulumbanging liling gumigimbol sa salpukan ng anlog.
Pinagpatong-patong mo ito at ginawang munting tanghalan.
Sumakay ka at kinuha ang puti at asul na bulaklak na binabantayan ng yapyap at kuhol.
Nagsayaw ka sa ibabaw ng lili, nagtatakang sumusunod ang langkay ng kanaway
Habang nasa kaitaasan ang walang humpay sa paglipad na langaylangayan.
Natanaw ka ng tigmamanukin at bakaw-pulong lumipad
Dahil nabulabog nang kumulog kanina habang naninila ng isda
Sa habagatan ng dunggot at nang biglang bumuhos
Ang ulang kandong ng buntis at busilak na ulap.

Walang hindi nabighani sa iyong kagandahan ng oras na iyon,
Pati ang kaliskis-buwayang ulap ay naghangad ding lapitan ka—
Subalit mas malakas ang simoy ng pagkatakam ng hanging amihan.
Itinaboy ang nagkulabong ulap
At ikaw ang nilukuban ng kaniyang walang sinlakas na bugso
Hanggang ang munti mong balsa’y umanod-anod
At yakapin ng mga kuyapo, sintas-sintasan, tikiw, at digman.

Hindi mo nakayahang tumayo sa binalsang tanghalan,
Nagpatirapa ka at pilit ipinikit ang mga mata.
Alimaymay mo ang kakak ng uwak sa himpapawid
Habang ang tagak nama’y nanginginain sa tikiwan
At pinahahaba ang leeg na nakatingin sa amihan.

Naramdaman mong isinasayaw kang paikot ng bumalisunsong
Na uli-uli’t iniligid ka sa pinakamalaking lungki ng pulo
Habang takam na inilalawit ng buhawi ang matulis nitong buntot
Patungo sa iyong kinalalagyan.
Umuusad naman ang sinag sa bumabawig na bahaghari
At pilit ipinakikita sa iyo ang sari-saring kulay.

Nagpalutang-lutang ka at nagpaanod-anod,
Matiyagang nakakapit ang mga susong buwili,
Papan at susong pilipit sa sungot ng tagunton
Hanggang narating ng iyong sasakyan
Ang pusod sa lawak ng tubigang pinagpapahingahan ng habagat.
Sinuyo ka ng kaniyang dayaray at inihaplos

Sa iyong katawan ang walang kasinlamig na dapyo.
Nakaramdam ka ng antok at nakatulog nang mahimbing.
Pinagkalipumpungan ka ng mga pipit-puso at humimig

Ng matinis at matimyas na awitin.

Ginising ka ng dayaw ng tigmamanukin.
Binalaan kang mas higit na sigwada ang darating sa iyong kinaroroonan
Kaya inilawit mo ang iyong paa sa tubig
Upang gawing sagwang panudlong pabalik sa dalampasigang pinagmulan.
Natuklap ang mga linab na kumapit sa iyong sampung daliri.

Nakita ka ng bakaw na may labit sa paang ligaw na prutas na hinlalagak,
Kumakak nang kumakak hanggang dumating ang kawa’t dumapo sa iyong balsa.
Mahigpit na ikinapit ang mga paa sa lulumbanging lili,
Iwinagayway ang kanilang pakpak upang makapaglayag ang iyong sinasakyan.

Bumilis ang iyong pag-anod pabalik sa pinanggalingan
Nang salubungin ka ng naglulumiyad na alon,
Nabasa kayong lahat pati mga tumulong na bakaw na ipinaglayag ang binalsang lili.
Pamuli kang pumagitna sa balsa at inilapat ang katawang nakadapa.
Muli kang pumikit.

Marindi ang init ng nagbabagang araw na nagpa-antaw sa mga miralya at baladre,
Natanaw ka ng matataas na punong kahoy sa kaparangan at bundok;
Balana’y gustong maghandog sa iyo ng kanilang lihim at lilim na kanlungan.
Binulungan nila ang alapaap at sinuyong ikaw ay tabingan.

Lumukob sa iyo ang makapal na alapaap at tinak’pan ang nagliliyab na araw.
Nakaramdam kang muli ng lamig at unti-unting iminulat ang mga mata.
Ibinaligtad mo ang nakadapang katawa’t tumambad sa alapaap ang iyong kagandahan.

Hindi umalis ang alapaap sa pagkakayakap sa iyong kabuuan
Nang pamuling hipan ng amihan ang alapaap na tumatabing sa maliyab na araw.
Nagtitigan ang araw at amihan,
Lakas ng bugso kontra init ng liyab.
Bawat isa’y naghahangad kang mayakap.

Muli kang nakatulog habang namamasyal magdamag ang bilog na bilog na buwan,

Habang yukayok na nakahapon sa balakbak ang mga bakaw.
Nag-ipon-ipon ang maniningning na bituin nang masilayan ka nilang natutulog,
Palutrina silang bumaba at gumawa ng isang rosaryo at iginalang nila sa iyong leeg.
Nagluningning ang lawak ng karagatang kinalalagyan ng iyong tanghalang lili.

Sumabo ang sari-saring isdang narahuyo sa liwanag ng iyong kuwintas na tala.
Hindi napigilan ng barakong dalag na umigpaw at lapitan ka,
Kahit ang tag-an ay nagtatanong at hinahanap ang nawawalang mga anak.
Kagat din ng dulong ang palikpik ng barakong dalag
Upang maki-usyuso sa mapangahas na igpaw ng barakong dalag.

Kinagat ng maliit na ngipin ng barakong dalag ang isang butil ng iyong kuwintas
At muling pumusag pabalik sa tubig.

Sinunong ng dulong ang pinakamaliit na nagningning na bituin, nagpatihulog sa tubig.

Nakita ng ibang isda ang ginawa ng barakong dalag at dulong kaya’t umigpaw
Para kumuha ng butil ng kuwintas na tala sa iyong leeg,
Nagliwanag ang ilalim ng tubigan.

Nagising ang ibang isdang nagulat sa nakitang liwanag sa ilalim ng tubig.
Lumamlam ang paglalakbay ng buwan,
Nawala ang limbo nito na walang putal na tinatabingan ng manipis na alapaap—
Tuluyang nagdilim ang paligid.

Natulog ang maningning na mga tala sa himpapawid
At ginising ka ng sunod-sunod na tilaok ng labuyo.

Bukang liwayway, tiningnan mo ang iyong sarili sa malinaw na tubig,
Kumilapsaw ang gintong liwanag ng araw
Nang magsalpukan ang likhang anlog nang itundo mo
At gumawa ng matang-tubig ang iyong hintuturo at gumawa ng matang-tubig.
Nalibang ka sa lumaking bilog.

Lumitaw ang malawak na bulaod ng laginlin.
Ito ang palatandaan ng iyong pagbabalik

Sa sinapupunan ng iyong pinagmulan.
Una ang ulo mong tumalon sa tubig,
Higit na malaki at malayo ang sinaklaw

Ng iyong katawan sa nalikhang matang-tubig.

Matagal kang sumisid, napakatagal na panahon ang paghihintay sa iyo,
Ng ulap, ng bahaghari, ng araw, ng takipsilim, ng tikiw, ng matang-tubig,ng uli-uli,

Ng buwan, ng amihan, ng habagat, ng talahib, ng palo-palo, ng batiyang batikuling ,

Ng bituin, ng laginlin, ng tigmamanukin, ng bakaw, ng labuyo, ng karpa, ng yapyap,
Ng dahon, ng labong, ng bayakan, ng duhol, ng dapdap, ng alitaptap, ng uwak,

Ng hinlalagak, ng tagak, ng balakbak, ng balsa, ng miralya,ng himpapawid, ng tag-an,
Ng dulong, ng barakong dalag, ng digman, ng kuyapo, ng kulog, ng kidlat, ng alapaap,
Ng alimagmag, ng sigwada, ng kawayan, ng sintas-sintasan, ng kiwal na batis,

Ng baladre,ng paga, ng pinong dalyamas, ng bulaod, ng kuluting anlog,ng dunggot,
Ng bundok, ng puntod, ng dayaray, ng lili, ng bulaklak ng kawayan, ng kamisola,
Ng pukyutan, ng ligwan, ng pilingpiling, ng kaminong kareta, ng alon, g susong papan,
Ng susong pilipit, ng susong buwili, ng tagunton, ng kaparangan, ng palipod, ng tulos,

Ng laot, ng langaylangayan, ng kanaway, ng buhawi, at iba pang sa iyo ay umibig.

Maraming narahuyo at kinagiliwan ang iniwan mong paraiso,
Maraming sumakay sa lulumbanging liling naging giya nila
Sa masayang paglalakbay at paglalayag—

At ipasiyang mamalagi at lumilok ng sariling pangarap
Sa iniwang paraiso.
Hanggang nalimutan nilang lahat ang iyong pagkawala,
Nalimutan nilang minsan rin nilang sinamba ang iyong kagandahan.
Mula sa iyong pinagkublihan ng napakatagal at hindi mabilang na panaho’y
Ninais mong balikan ang dating lugar na itinuring na paraiso.

Nagpaalam ka sa lahat na iiwan sa ilalim ng lawa
Na ang huling bulong mo’y agad kang babalik.
Lumitaw ka sa pinakapusod ng lawang kaangkas ang singaw ng laginlin.
Sinalubong ka ng rumaragasang kulabong alon,
Kumapit sa iyong balat ang makakating laman ng tubigan.
May nakita kang mga tuyo at albinong lili,
Hindi maipaliwanag ng iyong damdamin
Ang sumalubong na pagtataka sa nakitang kaligiran.

Wala kang palatandaang namalas sa dating paraiso.
Kumubli ka sa tampok na tumpok ng lilihang kinalalagyan
Nang makarinig ka ng banyagang ingay.
Isang paraw na lilok sa puno at puno ng makabagong kulay,
Umaalimbukay ang malibag na tubig sa hulihan.
Natanaw ka ng nakasakay dito at ikaw ay tinugis.

Muli kang gumawa ng isang matang-tubig
Upang sumisid sa ilalim ng tubig.
Lumikha ng ibang galaw sa tubig
Ang nalikha mong matang-tubig.

Humugong ang mahihiwagang bulong
Na may dumating na laginlin

Sa kinubkob nilang dati mong paraiso,
Ipinahahanda ang lahat ng palakaya sa tubigan

Upang ikaw’y hulihin at parusahan.

Kumalat sa lawak ng dagat ang likha mong matang-tubig.
Gusto mong bumalik sa sinapupunan na iyong hinimlayan ng mahabang panahon
Ngunit nagtatalo ang iyong isip sa naganap sa dating paraiso.
Nagpasiya kang manatili sa tubigan
At inalimaymayan ang nangyari.

Sumisid ka nang sumisid,
Paikot sa kaldera ng lawang may isang tumpok na lupa sa pinakagitna.

Nahuhulabid ka sa mga tulos at palipod, gilik, banlik, taliptip, burak, putik, pampers,
Plastik, yangkaw,bunggang hayop, balutan ng mga Jolibee, McDo, Chowking,
Kentucky, at ibang kuyagot at maritatas na nagpalinab sa malapad na tubigan.

Nahuhuli ka sa mga baklad,
Nasasagbat mo ang malalaki at maliliit na lambat
Na ikinulong ang mga isdang hindi mo kilala.
Nanginginig ang buo mong katawan
Kapag nalalawitan ang tubig na kinaroroonan mo
Ng isang makinang at matulis na may lumalabas na dagitab,
Nakita mong nakagapos ang lulumbanging lili,
Wala kang makitang kuyapo, miralya, baladre at balakbak;
Wala na rin ang ibang mga isdang kinagiliwan mo noon.

Nakakita ka rin ng mga bagong sasakyang tubigan.
May paraw, may batel, may gibara, may gawangan, may wakesa, may pagukpok,

May pampasaherohan, may lunday, may armadahan, may lampitaw, may kasko,
May lantsa, may hakutan ng langis, may regata, may speed boat, at may mga gawa sa nakalalasong fiber glass.

Nakita mo rin ang walang pakundangang pagsalanta sa tubigang kinagiliwan mo noon ang mga mamamalakayang:

Mananalapang,mananakag,manunuro,mamamarukot,manggagalay, mangingitang, Mamimiwas, mandadala, mamamante, mamumukot, mangangahig, maninikit, Magbubukatot, mananalapyaw,mananalap, mag-aalig, maninikin, maninibulos, Manunuklob,maninibog, mamamarakas, mananakebo, mananapo, magtatakilis, Mangangapa, magbabaklad, manunuliya, magpipispen, mananalakab, mamamana, at mangunguryente.

Umiyak ka nang umiyak, walang tigil,
Hindi mo mabilang ang araw ng iyong pagtangis
Sa sinapit ng iyong iniibig na paligid.

Nagpasiya kang bago bumalik
Sa hinimlayan mo nang napakatagal na panahon
Ay dalawin ang dalawang dunggot ng pulong iyong binantayan noon.
Titingnan mo kung naroon pa ang natabunang gintong ahas
Na matagal na panahong binantayan at kinagiliwan ng iyong ama.

Nakita mo ang pakay na gintong ahas,
Litaw ang makinang at matulis na pangil nito
Sa dunggot ng Kinabutasan at kumikiwal na buntot nito sa dunggot ng Habagatan
At anumang oras ay handang manila, managpang at manibasib.

* Si Ayel ang Inang Lawa na pinagbantay ng kaniyang ama at ina sa isang paraisong ipinalilok sa diyos ng tubigan. Sa pinaka-utong ng bundok ng Dungaw naroon ang kinagiliwan ng kaniyang amang isang gintong ahas. Mulang pinanikitan ng panibugho ang kaniyang ina sa gintong ahas ay ipinaki-usap sa diyos ng lindol na pasabugin ang Dungaw at gawin itong isang paraisong hawig sa balaraw ng kaniyang asawa at ilagay sa ilalim ng lupa ang gintong ahas na pinanibughuan. Ito ngayon ang kinalalagyan ng pulo ng Talim na nasa gitna ng lawa ng Laguna.

Tala:

Alimagmag- pinagbahayan ng alitaptap

Anlog- salpukan ng maliliit na alon

Ayap- lutang, antaw

Balisunsong- korteng apa o bulkang baligtad

Banakal- balat ng kahoy

Batikuling- uri ng kahoy na malambot at magaang

Bulaod- gumagapang na bula sa tubig

Bumabawig- kumukurba, bumaluktot

Bunggan- naka-antaw o nakalutang na hayop sa tubig

Dalyamas- pinong himulmol ng ginto

Dayaray- mahinang dapyo ng hanging habagat

Duhol- ahas tubig

Dunggot- dulo, tangos

Giyaot- kiliti, gilawgaw

Gumigimbol- pagsayaw ng waterlili sa tubig

Iginalang- ikinuwintas sa leeg

Inalimaymayan- naulinig

Kamisola- kasuotang pambabae

Kumalabusaw- likhang ingay pag hinataw ang tubig

Kuwengka- lambak, lungki, tagong bahagi

Laginlin- singaw ng tubig

Lutrina- prusisyon

Mantik- paglalaro ng isda sa tubig

Paga- tabihan ng gamit, mezzanine

Palipod- nabaling tulos o kawayan sa tubig

Sibok- pagbagsak ng isang bagay sa tubig

Sintas-sintasan- damong tubig

Tag-an- uri ng isdang tabang na may lagare sa nguso

Tagunton- hipong tabang

Tikiw- damong mahalas ang dahon, buntot-kalabaw

Tinagilumi- kinapitan nang dumi dahilan ng pagkupas

Tuminghas- tumilanghad, pagtaas ng ulo

Tumugpa- lumusong, bumaba

Umalatiit- ingay ng naiipit na bagay

Yapyap- maliit na hipong tagunton

Pebrero 7, 2009

Ni: Tubig-tabang


Mag-iwan ng Tugon

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Palitan )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Palitan )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Palitan )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Palitan )

Connecting to %s

Mga Kategoriya

%d bloggers like this: